Şevket Yusuf Tekindor
Spot: ASKİ, güvenilir sayaç ölçümünün kaçakları ve gereksiz tüketimi belirlemede önemine dikkat çekti. Kurumun örnek hesabına göre, yılda 100 milyon metreküp gerçek su tasarrufu yaklaşık 20 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesini sağlayabilir.
Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ), su sayaçlarının yalnızca faturaların hesaplanmasında değil; kayıpların tespiti, tüketimin yönetilmesi ve enerji kullanımının azaltılmasında da rol oynadığını bildirdi.
ASKİ Abone İşleri Daire Başkanı Eray Duraklıoğlu, suyun kaynaktan alınması, arıtılması, pompalanması, depolanması ve konutlara ulaştırılması aşamalarında enerji harcandığını belirtti. Şebekede kaybolan ya da gereksiz kullanılan suyun aynı zamanda enerji kaybı anlamına geldiğini söyledi.
Duraklıoğlu, musluktan akan suyun arkasında görünmeyen bir enerji tüketimi bulunduğunu ifade ederek doğru ölçümün etkili su yönetiminin ilk adımlarından biri olduğunu kaydetti.
Sayaç verileri kaçakların tespitine yardımcı olabilir
Duraklıoğlu, su sayaçlarının yalnızca tüketim bedelini belirleyen cihazlar olarak görülmemesi gerektiğini vurguladı. Güvenilir ölçümün su yönetiminin başlangıç noktası olduğunu belirtti.
Düzenli ve zamanında alınan sayaç verileri, tesisat kaçaklarının fark edilmesini sağlayabilir. Gece boyunca süren olağan dışı tüketim ya da kullanılmayan alanlarda görülen su hareketleri araştırılması gereken sorunlara işaret edebilir. Ancak sayaçtan bilgi alınması tek başına tasarruf sağlamıyor; bu veriye göre harekete geçilmesi gerekiyor.
ASKİ’nin 2026 yılı içinde ölçüm altyapısını güçlendirmek üzere sayaç değişimleri ve teknolojik yatırımlar yaptığı belirtildi. Kurumun şubat ayında paylaştığı verilere göre 176 bin sayaç değiştirildi, 10 binin üzerinde hatalı sayaç montajı düzeltildi. Kayıp-kaçakla mücadele ve tüketim yönetimi çalışmalarının toplam etkisiyle 45 milyon metreküp su tasarrufu sağlandığı bildirildi.
Sayaçta görülen artış her zaman tasarruf anlamına gelmiyor
Eski bir sayaç, tüketilen suyun bir bölümünü eksik kaydediyorsa daha hassas yeni cihazın takılmasıyla ölçülen miktar artabilir. Duraklıoğlu, bu artışın ölçümün iyileşmesini gösterdiğini, ancak kendi başına fiziksel su tasarrufu olmadığını belirtti.
Gerçek tasarruf için şebeke ve tesisat kaçaklarının giderilmesi, gereksiz kullanımın azaltılması ve tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesi gerekiyor. Bu nedenle tahakkuk eden su miktarı, gelir artışı ve fiziksel olarak korunan su miktarı ayrı göstergeler olarak ele alınmalı.
Valencia’daki araştırmada uzun vadeli yüzde 8 düşüş
Duraklıoğlu, tüketim bilgisi ve düzenli geri bildirimin kullanımı etkileyebileceğine ilişkin 2021’de npj Clean Water dergisinde yayımlanan bir araştırmayı örnek gösterdi. İspanya’nın Valencia kentinde 334 hanenin yaklaşık üç yıl boyunca incelendiği çalışmada, akıllı sayaç verilerine erişip dijital platformdan geri bildirim alan grupta toplam su kullanımı uzun vadede yaklaşık yüzde 8 azaldı.
Araştırmada, programa katılan hanelerin yaklaşık yüzde 47’sinin uygulama başladıktan iki yıldan fazla süre sonra da tasarruf davranışını sürdürdüğü belirtildi. Saatlik gibi daha sık tüketim verisi gören hanelerde kalıcı tasarruf davranışı daha belirgin bulundu.
Çalışmanın bulguları, akıllı sayaç takılan herkesin yüzde 8 daha az su kullanacağı anlamına gelmiyor. Araştırma, sayaç bilgilerinin kullanıcıya anlamlı geri bildirim olarak sunulmasının ve davranış değişikliğiyle desteklenmesinin tasarrufa katkı sağlayabileceğine işaret ediyor.
Örnek hesapta yaklaşık 20 bin ton emisyon farkı
ASKİ, su tasarrufu ile enerji tüketimi arasındaki ilişkiyi anlatmak için örnek bir hesap paylaştı. Hesapta yılda 100 milyon metreküp gerçek su tasarrufu sağlandığı, her metreküp su için ortalama 0,50 kilovatsaat elektrik tüketiminin önlendiği ve elektriğin emisyon faktörünün kilovatsaat başına 0,40 kilogram CO₂ eşdeğeri olduğu varsayıldı.
- 100 milyon metreküp su tasarrufu × 0,50 kWh: 50 milyon kWh enerji tasarrufu
- 50 milyon kWh × 0,40 kg CO₂e: 20 milyon kilogram CO₂e
Bu kabullerle yılda yaklaşık 20 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenebileceği hesaplandı. ASKİ, bu rakamın Ankara’da ölçülmüş gerçekleşmiş bir azaltım değil, belirtilen enerji tüketimi ve emisyon faktörlerine dayalı örnek bir hesap olduğunu kaydetti.
Ankara’da akıllı sayaç çalışmaları sürüyor
ASKİ, sayaç altyapısını dijitalleştirmeye yönelik çalışmalar kapsamında ekim ayında 100 bin NFC uyumlu akıllı sayaç ve kart alındığını açıkladı. Ön ödemeli sistemdeki yeni sayaçları kullanan aboneler, cep telefonlarının NFC özelliğiyle ASKİ Mobil üzerinden su yükleyebiliyor. Kullanım ömrünü tamamlayan sayaçlar kurum tarafından ücretsiz değiştiriliyor.
Kurumun şubat ayında duyurduğu bir diğer çalışmada, bakım-onarım atölyesinde yılda yaklaşık 75-80 bin sayacın yeniden kullanıma kazandırıldığı ve bunun kamuya yaklaşık 100 milyon TL düzeyinde katkı sağladığı bildirildi.
“Güvenilir ölçüm, adil faturalandırmanın temelidir”
Duraklıoğlu, güvenilir ölçümün adil faturalandırma için temel olduğunu; vatandaşların tüketim verisine güvenebilmesi, olağan dışı artışların nedenini anlayabilmesi ve tasarrufun sonucunu görebilmesi gerektiğini söyledi.
Her yüksek tüketimin otomatik olarak israf sayılamayacağını belirten Duraklıoğlu, hane büyüklüğü, sağlık gereksinimleri ve suyun kullanım amacının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Doğru ölçümün suyu korumak için ilk adım olduğunu, ölçüm bilgisinin gerçek tasarrufa dönüştürülmesinin karbon salımını azaltmaya da katkı sağlayabileceğini kaydetti.
