El ve ayak yanması yalnızca diyabet belirtisi değil

Avuç içi ve ayak tabanındaki yanma, diyabet dışında B12 eksikliği, sinir sıkışmaları, bazı hastalıklar ve ilaçlarla da ilişkili olabilir.

Avuç içi ve ayak tabanında hissedilen yanma, diyabetle özdeşleştirilse de farklı nedenlerden kaynaklanabilir. Metabolik ve beslenme sorunlarından sinir sıkışmalarına, bazı enfeksiyonlardan cilt rahatsızlıklarına kadar çeşitli durumlar bu şikâyete yol açabiliyor.

Diyabet sinir liflerini etkileyebiliyor

Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri, uç bölgelerdeki ince sinirlere ve bu sinirleri besleyen kılcal damarlara zarar verebiliyor. Diyabetik periferik nöropati olarak adlandırılan tablo çoğunlukla ayaklarda başlıyor; ilerleyen dönemde elleri ve avuç içlerini de etkileyebiliyor.

Ulusal Diyabet ve Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü (NIDDK) verilerine göre, diyabet hastalarının yaklaşık yarısında bu tür sinir hasarları görülüyor. Prediyabet döneminde de mikro düzeyde hasar başlayabiliyor. Yanma şikâyetine uyuşma, karıncalanma ve geceleri artan ağrı eşlik edebiliyor.

Diyabet dışındaki olası nedenler

Kan şekeri normal olan kişilerde de el ve ayak yanması görülebiliyor. Öne çıkan nedenler arasında şunlar bulunuyor:

• Vitamin ve metabolizma sorunları: Sinir hücrelerinin koruyucu kılıfı miyelin için önemli olan B12 vitamininin eksikliği, diyabete benzer şiddetli yanmaya neden olabiliyor. Tiroit bezinin az çalışması sıvı tutulumu ve basınca yol açabilir. Kronik böbrek yetmezliğinde biriken üre toksinleri sinir uçlarını tahriş edebilir; karaciğer hastalıklarında biriken safra asitleri de yanmayı tetikleyebilir.
• Sinir sıkışmaları: El bileğinde median sinirin sıkışması karpal tünel sendromuna ve avuç içinde yanmaya yol açabilir. Ayak bileğindeki tibial sinirin sıkışması ayak tabanında yanma ve uyuşma yapabilir. Bel ve boyun fıtıkları da sinir köklerine baskı uygulayarak benzer belirtiler oluşturabilir.
• Küçük lif nöropatisi: Derideki ağrı ve ısı duyusunu taşıyan ince liflerin hasar gördüğü bu durum, standart EMG testlerinde normal sonuç alınsa bile bulunabilir. Lupus ve Sjögren gibi otoimmün hastalıklar ile zona, Lyme ve HIV gibi enfeksiyonlar nedenleri arasında sayılıyor.
• Damarsal, ciltle ilgili ve diğer etkenler: Eritromelalji adı verilen nadir damarsal bozuklukta şiddetli yanma ve kızarıklık görülebilir. Bazı kemoterapi ilaçları, uzun süreli alkol kullanımı, ayak mantarı (Tinea pedis) ve temas alerjileri de bölgesel yanmaya neden olabilir.