Angaralı
Ankara’da alışverişin uzun yıllar yoğunlaştığı Ulus ve çevresindeki tarihî sokaklar, kentin büyümesi ve tüketim alışkanlıklarının değişmesiyle eski ticari ağırlığını yitirdi. Anafartalar Caddesi’nden Çerkeş Sokak’a uzanan bu noktaların bir bölümünde ticaret sürerken, bazıları bugün tarihî ve kültürel dokusuyla öne çıkıyor.
Cumhuriyet’in ilk dönemlerinden itibaren Ulus, Ankara’nın önemli alışveriş merkezlerinden biri oldu. Kumaşçıların, ayakkabıcıların, kuyumcuların, bakırcıların ve farklı mesleklerden esnafın bulunduğu sokaklar, alışverişin yanı sıra Ankaralıların buluşma noktaları olarak da öne çıktı.
Kentin büyümesi, nüfusun farklı ilçelere yayılması ve yeni ticaret merkezlerinin ortaya çıkmasıyla bu bölgelerin müşteri yoğunluğu değişti. Tarihî çarşıların bir bölümü bugün belirli ürün gruplarında uzmanlaşmış işletmelerle faaliyetini sürdürüyor.
Anafartalar Caddesi’nin ticaretteki ağırlığı azaldı
Ulus’un merkezindeki Anafartalar Caddesi, Cumhuriyet’in ilk yıllarında mağazaları, kuyumcuları ve pasajlarıyla başkentin hareketli alışveriş adreslerinden biriydi. Günlük ihtiyaçların farklı dükkânlardan karşılanabilmesi, caddeyi geniş bir müşteri kitlesi için önemli kılıyordu.
1950’lerden itibaren Kızılay’ın gelişmesiyle ticaretin ağırlığı güneye kaymaya başladı. Başka semtlerde alışveriş alanlarının çoğalması da Anafartalar Caddesi’nin kent genelindeki konumunu değiştirdi. Cadde üzerinde bugün de mağazalar ve kuyumcular bulunuyor; ancak geçmişte Ankara’nın alışveriş hayatını tek başına şekillendiren merkezlerden biri değil.
Çıkrıkçılar Yokuşu ve Samanpazarı’nın değişen işlevi
Osmanlı dönemine uzanan geçmişiyle Çıkrıkçılar Yokuşu, kumaş, tekstil, çeyizlik eşya ve el işi malzemeleriyle tanındı. Ankara merkezinin yanı sıra çevre ilçelerden gelenlerin de alışveriş yaptığı yokuş, özellikle çeyiz hazırlayan aileler için önemli bir adres oldu.
Alışveriş merkezlerinin yaygınlaşması, benzer ürünlerin farklı ilçelerde satılması ve tüketici tercihlerindeki değişim bölgenin hareketliliğini etkiledi. 2017’de yayımlanan bir haberde çarşı esnafı, geçmiş yıllara kıyasla müşteri yoğunluğunun düştüğünü dile getirdi. Bugün yokuşta kumaş ve çeyizlik ürün satan işletmeler faaliyet göstermeyi sürdürüyor.
Ankara Kalesi çevresindeki Samanpazarı ise hanları, zanaatkâr dükkânları ve küçük esnaf işletmeleriyle eski Ankara’nın ticaret hayatında yer aldı. Kentin ve modern ticaret alanlarının genişlemesiyle bölgenin ekonomik işlevi değişti. Samanpazarı bugün tarihî sokakları ve geleneksel işletmeleriyle varlığını koruyor; geçmişteki kapsamlı ticaret merkezi kimliği ise dönüşmüş durumda.
Atpazarı, Koyunpazarı ve geleneksel çarşılar
Ankara Kalesi çevresindeki Atpazarı ve Koyunpazarı, Osmanlı döneminde hanların, bedestenlerin ve dükkânların bulunduğu ticaret alanlarıydı. Kent merkezinin değişmesi, yeni ulaşım bağlantıları ve ticari faaliyetlerin başka bölgelere yönelmesi, bu alanların alışveriş hayatındaki yerini etkiledi. Tarihî yapılar, geleneksel dükkânlar ve kültürel mekânlar bölgede varlığını sürdürüyor.
Ulus çevresindeki Sobacılar ve Demirciler Çarşısı da metal ürünler, soba, el aletleri ve gündelik kullanım eşyalarıyla tanındı. Modern ısınma sistemlerinin yaygınlaşması soba ürünlerine yönelik talebin niteliğini değiştirdi; geleneksel mesleklerin bazıları eski yaygınlığını kaybetti. Sobacılar Çarşısı’nda bugün bıçakçılık, bileyleme ve çeşitli metal işleriyle uğraşan esnaf çalışmaya devam ediyor.
Çerkeş Sokak ve Çantacılar Sokağı’nda müşteri yoğunluğu düştü
Ulus’un Hacı Bayram Mahallesi’ndeki Çerkeş Sokak; uygun fiyatlı tekstil, ayakkabı, çanta, tuhafiye ve günlük ihtiyaç ürünleriyle tanındı. Farklı ürünlerin bir arada bulunması, geçmişte kentin çeşitli bölgelerinden gelen müşterileri sokağa çekiyordu.
Semt pazarlarının çoğalması ve benzer ürünlere ilçelerde de ulaşılabilmesi müşteri hareketliliğini etkiledi. Yeni Ankara’ya 22 Nisan 2026’da konuşan 30 yıllık esnaf Nurettin Akdemir, geçmişte yürümeyi zorlaştıran kalabalığın artık bulunmadığını söyledi. Akdemir, semt pazarları ve alternatif alışveriş noktalarının yaygınlaşmasını değişimin nedenleri arasında gösterdi. Sokakta işletmeler faaliyetini sürdürse de esnaf, hareketliliğin eski düzeyde olmadığını belirtiyor.
Ulus’taki Çantacılar Sokağı ise uzun yıllar çanta, bavul ve valiz alışverişinin adreslerinden biri oldu; çeşitli işletmelere ürün sağlayan esnafa da ev sahipliği yaptı. Mart 2026’da yayımlanan yerel haberlerde esnafın satışların düşmesi ve müşteri sayısının azalmasından yakındığı aktarıldı. Alışveriş merkezleri, farklı ilçelerdeki mağazalar ve internetten satış yapan işletmeler geleneksel çanta ticaretinin karşılaştığı rekabet ortamını değiştirdi.
Alışverişin merkezi neden Ulus’tan uzaklaştı?
Cumhuriyet’in ilk dönemlerinde yönetim, ulaşım ve ticaret faaliyetlerinin yoğunlaştığı Ulus, 1950’lerden itibaren Kızılay’ın gelişmesiyle alışverişteki ağırlığını paylaşmaya başladı. Daha sonraki yıllarda Tunalı Hilmi Caddesi, Bahçelievler ve diğer semtlerde ticaret alanları gelişti. 1990’lardan itibaren alışveriş merkezlerinin yaygınlaşması da tüketici alışkanlıklarını etkiledi.
Ankara’nın büyümesi ve yerleşim alanlarının genişlemesiyle kent sakinleri ihtiyaçlarını karşılamak için şehir merkezinin yanı sıra yaşadıkları ilçelerdeki mağaza ve pazarları da tercih etmeye başladı. Böylece Ulus’taki tarihî alışveriş noktalarının bir bölümü eski ticari ağırlığını kaybederken, belirli ürün gruplarına yönelik faaliyetlerini sürdürdü.
Anafartalar Caddesi’nden Çıkrıkçılar Yokuşu’na, Çerkeş Sokak’tan Ulus çevresindeki geleneksel çarşılara uzanan bu alanlar, Ankara’nın ticaret geçmişinden izler taşıyor. Bazılarında ticaret belirli ürün gruplarında yoğunlaşırken, tarihî dokunun korunmasına yönelik çalışmalar da bölgenin geçmişten gelen kimliğini yaşatmayı amaçlıyor.
