Kadir Polat Toban
Ankara Kalesi’ndeki Emin Antik Sanat Merkezi, kasım ayı boyunca ressam Şükran Pekmezci’nin eserlerini sanatseverlerle buluşturuyor. Pekmezci, çalışmalarında renk ve lekeleri kişisel anlatımının araçları olarak kullanırken depremler, yangınlar ve çocuk ölümleri gibi toplumsal acılara da yer veriyor.
Sanat anlayışında renk, yaşam ve toplumsal bellek
1946’da Çankırı’da doğan Pekmezci, resme ilgisinin çocukluk yıllarında başladığını anlatıyor. Ailesinin desteği ve öğretmenlerinin yönlendirmesiyle gelişen sanat yolculuğunda, Çankırı Merkez Ortaokulu’nda resim öğretmeni Hüsnü Tekin’in teşviki ilk önemli dönüm noktalarından biri oldu.
1962’de Konya Kız Öğretmen Okulu’nu kazanan Pekmezci, öğretmenlerinin resim yeteneğini fark etmesinin ardından sınavla İstanbul Çapa Öğretmen Okulu Resim Semineri’ne gönderildi. İlhami Demirci, Selahattin Taran, Hidayet Gülen ve Enver Naci Gökşen’den aldığı eğitim sanat anlayışının temelini oluşturdu. 1965’te mezun olduktan sonra ilk öğretmenlik görevini Çankırı’nın Kalfat köyünde üstlendi.
Kalfat’ta geçirdiği iki yıl, sanatçının insanı ve yaşamı gözlemleme biçimini etkiledi. Köy yaşamındaki doğallık ve sadelik, eserlerine yansırken sanat yaklaşımının insan ve toplumsal gerçeklikten beslenmesine katkı sağladı.
Renk ve lekeyle kurulan özgün anlatım
Pekmezci’nin resimlerinde renk ve leke, duyguları, düşünceleri ve yaşam gözlemlerini aktaran temel öğeler arasında yer alıyor. Sanatçı, renklerle lekelerin tuvalde kurduğu ilişkiyi kendi duyarlılığından geçirerek özgün bir görsel dile dönüştürüyor.
Onun yaklaşımında resim, görüneni olduğu gibi aktarmaktan ibaret değil; gözlem ve hislerin yeniden yorumlanarak tuvale taşınması anlamına geliyor. İnsan, doğa ve toplumsal olaylar sanatçının bakışıyla biçimlenirken sevinçler, kırılmalar ve acılar da eserlerinde karşılık buluyor.
Tuvalinde çağın tanıklığı
Pekmezci, sanatçının yaşadığı dönemin tanığı olduğu görüşünü benimsiyor ve sanatın toplumun gerçeklerinden ayrı düşünülemeyeceğini vurguluyor. Emin Antik Sanat Merkezi’ndeki sergide depremler, yangınlar, yurt yangınları ve çocuk ölümleri gibi konulara yer veriliyor.
Sanatçı, toplumsal acıları resimlerine taşıyarak izleyicide düşünsel ve duygusal bir karşılık oluşturmayı hedefleyen bir anlatım kuruyor. Renk ve lekenin ifade olanakları, yaşanan olayların insanlarda bıraktığı izleri görünür kılarken resim, hem kişisel ifade hem de toplumsal belleğe katkı sunan bir tanıklık alanına dönüşüyor.
Öğretmenlik ve sanat çalışmaları
1967’de Buca Eğitim Enstitüsü Resim Bölümü sınavlarını birincilikle kazanan Pekmezci, Nejat Akkan, Turgut Pura ve Şeref Bigalı’dan ders aldı. 1970’te mezuniyetinin ardından Arifiye Öğretmen Okulu’nda çalışmaya başladı; daha sonra Çankırı Ortaokulu ile Ankara’daki Yeşilevler ve Namık Kemal ortaokullarında görev yaptı.
1994’te emekli olan sanatçı, 1994-2000 yılları arasında Gazi Üniversitesi Mesleki ve Yaygın Eğitim Fakültesi’nde baskıresim dersleri verdi. Öğretmenlik yıllarında üretimini sürdürdü. 1981’de yazar Beşir Göğüş ve eşi Hasan Pekmezci ile Milli Eğitim Bakanlığı’nın Türkçe kitabı yazma ve resimleme yarışmasına katıldı. 14 yazar ve ressamın yer aldığı ekip birincilik kazandı; hazırlanan kitaplar uzun yıllar Türkiye genelindeki okullarda okutuldu. Pekmezci çocuk kitapları resimledi, TRT’de çocuklara yönelik sanat programlarında hazırlayıcı ve sunucu olarak görev aldı.
Sergiler ve sanat yolculuğu
Öğrencilik döneminde DYO 1968 gibi jürili sergilere seçilen Pekmezci, 1970’li yıllardan itibaren Devlet Resim Sergileri’nde de yer aldı. Ankara, İzmir, İstanbul, Çankırı ve Zonguldak Ereğli’de kişisel sergiler açtı; karma sergilere katıldı ve Birleşmiş Ressamlar ve Heykeltıraşlar Derneği üyesi olarak dernek sergilerinde çalışmalarını sergiledi.
Atina, Roma, Floransa, Venedik, Münih, Londra, Amsterdam, Prag, Viyana, Paris, Madrid ve Barselona’ya yaptığı ziyaretlerde farklı dönem ve sanat anlayışlarını inceleyen Pekmezci’nin eserlerinde yaşam, insan ve toplumsal gerçeklik önemli bir yer tutuyor.
