Angaralı
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda 2027 yılı Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) ve Yükseköğretim Kurulu bütçeleri görüşülürken Eğitim-Bir-Sen ile Öğrenci Veli Derneği (Veli-Der), MEB binası önünde ortak basın açıklaması yaptı. Açıklamada öğretmenlerin ekonomik koşulları, okullardaki personel açığı ve şiddet, deprem bölgesindeki eğitim koşulları ile öğrencilere ücretsiz yemek sağlanması gündeme geldi.
Eğitim bütçesi ve öğretmen açığı eleştirisi
Eğitim-Bir-Sen Yürütme Kurulu Başkanı Kemal Irmak, konuşmasına İzmir’deki HABAŞ fabrikasında hayatını kaybeden işçileri anarak başladı; yaralılara acil şifa diledi. Irmak, bütçe politikalarını eleştirerek eğitim ve sağlık bütçelerinin yalnızca kâğıt üzerindeki rakamlardan ibaret olmadığını söyledi. Bütçe dağılımında zenginler ve yoksullar arasında ayrım bulunduğunu savundu.
Irmak, Plan ve Bütçe Komisyonundaki görüşmeler sırasında Mesleki Eğitim Merkezlerinde (MESEM) yaşamını yitiren öğrencilerin gündeme gelmesi üzerine Millî Eğitim Bakanı’nın milletvekillerine “Şovunuzu dışarıda yapın” dediğini hatırlattı ve bu tavrı “vicdansızlık” olarak nitelendirdi.
MEB bütçesinin yüzde 82’sinin personel giderlerine, yüzde 7,75’inin ise yatırımlara ayrıldığını belirten Irmak, yatırım payının 2002’de yüzde 17,18 düzeyinde olduğunu söyledi. Eğitim alanındaki enflasyonun genel enflasyonun 5-6 puan üzerine çıktığını savunan Irmak, ücretli öğretmenlerin oranının yaklaşık yüzde 10 olduğunu ifade etti. Şanlıurfa’daki öğretmen açığının 10 binin üzerinde olduğunu, Millî Eğitim Akademisinde atanmayı bekleyen öğretmen sayısının da yaklaşık 10 bin olduğunu kaydetti.
Okullardaki ihtiyaçlar ve eğitimcilerin talepleri
Irmak, okullarda şiddetin önlenmesi, rehber öğretmen ve sosyal hizmet uzmanı istihdamı, taşımalı eğitim, okul terkleri ve deprem bölgesindeki konteyner sınıflar için bütçede yeterli planlama olmadığını öne sürdü. Büyükşehirlerde ve deprem bölgesinde kalabalık sınıflarda eğitim verildiğini belirterek yeni okul ihtiyacına dikkat çekti. Ayrıca okulu terk etmiş ve suça bulaşmış yaklaşık 700 bin öğrencinin yeniden eğitime kazandırılması gerektiğini söyledi.
Eğitim-Bir-Sen’in taleplerini sıralayan Irmak; eğitim çalışanlarına yoksulluk sınırının üzerinde ücret verilmesini, tüm öğrencilere günde bir öğün sağlıklı yemek ve temiz su sağlanmasını istedi. Okullarda yeterli rehberlik ve psikososyal destek görevlisi bulunması, ücretli öğretmenliğin sona erdirilerek kadrolu istihdamın sağlanması ve kalıcı temizlik personeli alınması çağrısında bulundu. Irmak ayrıca MESEM uygulamasının sona erdirilmesini ve mesleki eğitim için ayrı bir bütçe oluşturulmasını talep etti.
“Ücretsiz okul yemeği lütuf değil”
Basın açıklamasının ikinci bölümünde Veli-Der Genel Başkanı Ömer Yılmaz, Türkiye Okul Yemeği Koalisyonu adına konuştu. Yılmaz, açlığın çocukların eğitim hakkına fiilen erişmesini engellediğini belirterek yetersiz ve dengesiz beslenmenin fiziksel ve zihinsel gelişimde kalıcı sonuçlara yol açabileceğini söyledi. Yetersiz beslenmenin kansızlık, bağışıklık düşüklüğü, gelişme geriliği ve öğrenme güçlüğü gibi sorunlarla ilişkilendirilebileceğini ifade etti.
Yılmaz, okulda ücretsiz ve sağlıklı bir öğün, güvenli içme suyu ve hijyen olanaklarının sosyal yardım değil, çocukların eşitliği ve insan onuruna yaraşır yaşam için gerekli haklar olduğunu dile getirdi. Dünya Gıda Programı’nın 2024 verilerine göre dünya genelinde en az 466 milyon çocuğun okul yemeği programlarından yararlandığını aktardı. Finlandiya’da okul öncesinden lise son sınıfa kadar ücretsiz yemek verildiğini, Brezilya ve Hindistan’da da okul yemeğinin evrensel bir kamu hizmeti olarak sunulduğunu belirtti.
Koalisyonun altı talebi
Türkiye Okul Yemeği Koalisyonu, ücretsiz okul yemeğinin tüm eğitim kademelerinde evrensel ve kamusal bir hak olarak yasal güvenceye alınmasını istedi. Koalisyonun diğer talepleri şöyle sıralandı:
- İlgili bakanlıkların katkısıyla kalıcı ve denetlenebilir bir bütçe oluşturulması.
- Okul yemeklerinin besin değerlerinin uzmanlarca belirlenmesi.
- Okullarda ücretsiz içme suyu ve hijyen altyapısının kurulması, kantinlerin sıkı denetlenmesi.
- Türkiye’nin Dünya Okul Yemeği Koalisyonu’na katılması.
- Okul yemeği politikasının yerel tarım ve iklim politikalarıyla bütünleşik yürütülmesi.
Yılmaz, okul yemeğine ayrılacak ödeneğin bütçede açıkça gösterilmesini ve finansman planının kamuoyuyla paylaşılmasını istedi. Hakkın bütçesinin bulunması ve bu bütçenin hesabının verilebilir olması gerektiğini söyledi.
