Angaralı
Ankara’nın Altındağ ilçesinde 1930’da temelleri atılan İsmet Paşa Kız Enstitüsü, erken Cumhuriyet döneminde kız öğrencilere mesleki eğitim veren ve moda tasarımında öne çıkan kurumlardan biri oldu. Bugün Zübeyde Hanım Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi olarak faaliyet gösteren okul, Cumhuriyet Eğitim Müzesi’yle de tarihî mirasını sürdürüyor.
Başkentte modern ve üretken kadın profili oluşturma hedefinin eğitim alanındaki yansımalarından biri olan enstitü, zamanla Ankara’nın özel dikim merkezlerinden biri haline geldi. Dönemin milletvekili eşleri, bürokratlar ve kentteki seçkinler, kıyafetlerini Avrupa’dan getirtmek yerine okulun öğrencileri ve öğretmenlerine diktirmeye başladı.
Ernst Egli’nin tasarladığı modern okul
Enstitünün mimari projesi, Musiki Muallim Mektebi’nin de mimarı olan İsviçreli Ernst Arnold Egli’ye verildi. Geniş pencereleri ve ferah atölyeleriyle tasarlanan bina, doğal ışıktan yararlanacak biçimde planlandı. Okul, öğrencilerin bir araya gelebileceği ve ürettiklerini sergileyebileceği bir alan olarak da kurgulandı.
Ortaokul eğitiminin ardından beş yıllık öğretim sunan enstitünün programında biçki-dikiş, moda tasarımı, şapkacılık, suni çiçek yapımı, nakış ve fotoğrafçılık gibi alanlar bulunuyordu. Eğitim, klasik ev idaresi derslerinin ötesine geçerek öğrencilere farklı mesleki beceriler kazandırmayı amaçlıyordu.
Yerel dokumalar ve Türk modası
Enstitüde yerel dokumalar, Batı tarzı modern kalıplarla bir araya getirildi. Okulda hazırlanan kıyafetler 1930’lu ve 1940’lı yıllarda Ankara Palas’ta düzenlenen balolarda sergilendi; uluslararası fuarlara gönderilen ürünlerle Cumhuriyet’in modern yüzü yurt dışında da tanıtıldı.
Kadın emeği ve okulun bugünkü mirası
Enstitü, genç kadınlara terzilik yapma, kendi atölyelerini kurma veya devlet memuru olma imkânı sağlayarak ekonomik bağımsızlık kazanmalarına katkıda bulundu. Zamanla eğitim sistemindeki değişiklikler ve konfeksiyon sektörünün büyümesiyle kurumun özel tasarım alanındaki rolü geriledi.
Tarihî bina, bugün Zübeyde Hanım Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi olarak eğitim vermeyi sürdürüyor. İçindeki Cumhuriyet Eğitim Müzesi ise erken Cumhuriyet döneminin tasarım anlayışını ve kadın emeğini gelecek kuşaklara taşıyor.
