Şevket Yusuf Tekindor
DEİK Türkiye-Kazakistan İş Konseyi Başkanı Selçuk Yüce, iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2025 verilerine göre yaklaşık 10 milyar dolara ulaştığını belirtti. Yüce, 15 milyar dolarlık hedef doğrultusunda ürün çeşitliliğinin, pazara erişimin ve ikili ticarete katılan firma sayısının artırılması gerektiğini söyledi.
Türkiye ile Kazakistan arasındaki ekonomik ilişkilerin güçlü dostluk bağları ve stratejik ortaklık desteğiyle geliştiğini kaydeden Yüce, 13-14 Mayıs’ta Astana’da yapılan Türkiye-Kazakistan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi’nin 6. Toplantısı’nın ilişkilerin ulaştığı seviyeyi gösterdiğini ifade etti. Atılan adımların, ekonomik ve ticari ilişkileri Kazakistan’ın bağımsızlığından bu yana en güçlü dönemlerinden birine taşıdığını belirtti.
İşbirliğinde öne çıkan sektörler
Yüce’ye göre imalat sanayisi, madencilik, tarım ve gıda işleme alanları iki ülke arasındaki işbirliğinde öne çıkıyor. Kazakistan’ın tarımsal kapasitesinin modern üretim, işleme ve depolama teknolojileriyle desteklenmesinin Türk firmaları için fırsatlar sunduğunu dile getirdi. Ham maddelerin yerinde işlenerek katma değerli ürünlere dönüştürülmesini de iki ülkeye katkı sağlayabilecek bir model olarak değerlendirdi.
Sağlık, kimya, ilaç ve tıbbi ekipman üretimini de öncelikli alanlar arasında sayan Yüce; enerji, lojistik ve dijital teknolojilerin ortaklığı genişletebileceğini söyledi. Yapay zekâ ve dijitalleşmede deneyim paylaşımı ile ortak girişimlerin bölgesel ölçekte sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.
15 milyar dolarlık hedef için ticaretin dengeli büyümesi
Yüce, yaklaşık 10 milyar dolara ulaşan ticaret hacmindeki büyümenin istikrarlı ve sürdürülebilir olmasının öncelik taşıdığını belirtti. 15 milyar dolarlık hedefe ulaşmak için ticarete konu ürünlerin çeşitlendirilmesi, karşılıklı pazar erişiminin kolaylaştırılması ve daha fazla şirketin ikili ticarete katılması gerektiğini kaydetti. Türkiye’nin Kazakistan pazarındaki payını artırırken ticaretin iki yönlü ve dengeli gelişmesine önem verdiklerini vurguladı.
İş Konseyi’nin gelecek dönemde ticari temasların anlaşmalara dönüşmesini ve daha fazla firmanın fırsatlardan yararlanmasını destekleyeceğini aktaran Yüce; sektör ve ürün bazında fırsatların belirlenmesini, ihracatçıların potansiyel alıcılarla buluşturulmasını ve pazar koşulları hakkında düzenli bilgi verilmesini öncelikli çalışmalar arasında gösterdi.
Lojistik maliyetlerinin düşürülmesi, teslimat sürelerinin kısaltılması ve gümrük işlemlerinin kolaylaştırılmasının firmaların rekabet gücünü artıracağını belirten Yüce, bu gelişmelerin yeni iş bağlantılarının düzenli ticari ilişkilere dönüşmesine de yardımcı olacağını söyledi.
Kazakistan’da yatırım fırsatları
Yüce, Kazakistan’ın yatırım ortamını geliştirmek için attığı adımların Türk şirketlerinin süreçlerini kolaylaştırdığını ifade etti. Yatırımcı işlemlerinin tek noktadan yürütülmesini amaçlayan dijital platformu, idari sorunların çözümüne yönelik mekanizmaları ve yatırımcı haklarının korunmasına verilen önemi bu kapsamda sıraladı.
Özel ekonomik bölgelerde koşulları karşılayan projelere sunulan vergi ve gümrük avantajlarının üretim yatırımlarını desteklediğini kaydeden Yüce, Türk şirketlerinin bu imkânlarla Kazakistan’da tesis kurarak yerel talebe ve bölge pazarlarına yönelik üretim yapabileceğini belirtti.
Yüce, önümüzdeki dönemde tarımsal ürünlerin ileri düzeyde işlenmesi, sağlık, imalat ve ambalaj sanayisi, inşaat malzemeleri, madencilik, ilaç ve gıda takviyesi üretimi ile lojistik merkezlerinde yatırımların artmasını beklediğini söyledi. Türk şirketleri için temel fırsatı, Kazakistan’ın ihtiyaçlarına uygun yatırımlar geliştirerek üretim tecrübesi ve teknolojiyi ülkeye taşımak olarak tanımladı.
Orta Koridor ve bölgesel bağlantılar
Yüce, Kazakistan’ın Orta Asya’daki konumu ile Türkiye’nin Avrupa, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Akdeniz pazarlarına erişiminin iki ülkeye geniş bir coğrafyada birlikte hareket etme imkânı verdiğini belirtti. Çin’den Kazakistan, Hazar Denizi ve Güney Kafkasya üzerinden Türkiye’ye uzanan Orta Koridor’un ticaret güzergâhlarını çeşitlendirdiğini söyledi.
Koridorun tercih edilmesi için coğrafi konumun tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Yüce; düzenli seferlerin, öngörülebilir teslimat sürelerinin ve rekabetçi taşıma maliyetlerinin önemine dikkat çekti. Liman, demir yolu ve lojistik merkez yatırımlarının gümrük işlemlerinin dijitalleştirilmesiyle birlikte ilerlemesi gerektiğini belirtti. İki ülke arasındaki görüşmelerde elektronik geçiş belgeleri ve dijital yük yönetimi uygulamalarının da gündeme geldiğini aktardı.
Enerji ve sanayi projelerinin bağlantıların üretim boyutunu güçlendirdiğini kaydeden Yüce, güvenilir enerji arzının sanayi tesislerinin verimli ve kesintisiz çalışması için temel olduğunu ifade etti. Türk şirketlerinin enerji üretimi, yapı malzemeleri ve kimya alanlarındaki yatırımlarının Kazakistan’ın üretim kapasitesine katkı sunarken ekipman, teknoloji ve mühendislik hizmetlerinde yeni iş imkânları oluşturduğunu söyledi.
Uzun vadeli beklentilerinin ortak üretim ve üçüncü ülke pazarlarına erişim konusunda daha yakın işbirliği olduğunu belirten Yüce, bu yaklaşımın ikili ticareti dış koşullardaki değişimlere karşı daha dayanıklı hâle getirebileceğini dile getirdi.
Türk Devletleri Teşkilatı çerçevesinde işbirliği
Yüce, Türk Devletleri Teşkilatını ortak tarih ve kültür bağlarının ekonomik ve ticari işbirliğine dönüşebileceği önemli bir platform olarak nitelendirdi. Üye ülkelerin doğal kaynakları, üretim kabiliyetleri ve farklı pazarlara erişim imkânlarının birbirini tamamladığını söyledi.
Kazakistan’ın enerji ve maden kaynakları, tarımsal kapasitesi ve Avrasya’daki ulaşım bağlantılarıyla teşkilatın önemli ekonomik aktörlerinden biri olduğuna işaret eden Yüce, ülkenin katkısının ham madde tedarikinin ötesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Ortak sanayi yatırımları, gıda üretimi ve bölgesel dağıtım ağlarında üstlenilecek rolün üye ülkeler arasındaki ekonomik bağları güçlendirebileceğini kaydetti.
