Ankara’nın Polatlı ilçesindeki Gordion Antik Kenti’nde 16 ahşap örnek incelendi; bunların 13’ü, MÖ 1243 ile MÖ 800 arasını kapsayan 444 yıllık ağaç halkası dizisinin oluşturulmasına katkı sağladı. 2026’da yayımlanan araştırma, Frig kalesinin farklı yapılaşma evrelerine ve yaklaşık MÖ 800’deki büyük yangın çevresinde yaşanan dönüşüme ilişkin yeni tarihlendirme verileri sundu.
![]()
Ünal Akkemik ve çalışma arkadaşlarının yürüttüğü araştırmada, Gordion Kalesi’nin Güney Kapısı çevresindeki kazılardan çıkarılan ahşap kalıntılar değerlendirildi. Dendrokronoloji yöntemiyle elde edilen sonuçlar, Friglerin MÖ 9. yüzyılın sonları ile MÖ 8. yüzyılın başlarındaki yapı faaliyetlerinin incelenmesine katkı sağladı. Çalışma, 2026 yılında Dendrochronologia dergisinde yayımlandı.
![]()
Ağaç halkalarından 444 yıllık kronoloji oluşturuldu
Araştırmacılar, 2018 ve 2023 kazılarında bulunan ahşaplardan 16 örnek seçti. Örneklerin 14’ü ardıç, ikisi karaçam türündendi. Ağaçların her yıl oluşturduğu halkaların genişliği ve yıllar içindeki değişimleri incelenerek, aynı dönemde yaşamış ağaçların büyüme örüntüleri karşılaştırıldı.
Gordion için daha önce hazırlanmış referans dizileriyle yapılan karşılaştırmada 16 örneğin 13’ü kronolojiye katkı verdi. Ortaya çıkan dizi MÖ 1243’ten MÖ 800’e uzanan 444 yıllık dönemi kapsıyor. Bu aralık, kalenin 444 yıl boyunca inşa edildiğini değil, incelenen ağaç halkalarının temsil ettiği zamanı ifade ediyor.
![]()
Yangın çevresindeki yapılaşmaya ilişkin tarihler
Friglerin Gordion’da MÖ 900-800 arasında surlar, anıtsal kapılar ve başka büyük yapılar inşa ettiği biliniyor. Erken Frig dönemine ait kentin önemli bölümleri ise yaklaşık MÖ 800’deki büyük yangında zarar gördü.
Güney Kapısı çevresinden alınan bazı ahşapların dış büyüme halkaları yaklaşık MÖ 801 ve MÖ 800’e tarihlendirildi. Bu bulgular, yangın dönemindeki yapılaşma ve yeniden inşa faaliyetlerini değerlendirmek için veri sağlıyor. Araştırmacılar, yangının ardından yapılaşmanın uzun süre kesintiye uğramadan sürmüş olabileceğini düşünüyor. Çalışma, yangının kesin gününü ya da tartışmasız tek bir takvim yılını belirlemiyor.
![]()
Takvim tarihlerinde yaklaşık dört yıllık belirsizlik
Ağaç halkaları ahşabın büyüme dönemini gösterebiliyor; ancak son halkanın belirlenmesi, ahşabın yapıda kullanıldığı tarihin doğrudan saptandığı anlamına gelmiyor. Ayrıca Gordion’un referans kronolojisi henüz günümüze kesintisiz biçimde bağlanmış değil. Bu nedenle sonuçlarda yaklaşık dört yıllık takvim belirsizliği bulunuyor.
Halkalar arasındaki benzerlikler yapıların hangi dönemlerde inşa edilmiş olabileceğini ortaya koyarken radyokarbon ölçümleri tarihlerin takvim üzerindeki konumunu belirlemeye yardımcı oluyor. Çalışma, Gordion Kalesi için tek bir kuruluş yılı belirlemekten çok, farklı inşa evrelerini tarihlendiriyor.
![]()
Gordion’un Demir Çağı kronolojisine katkı
Ankara’nın yaklaşık 90 kilometre güneybatısındaki Gordion, Polatlı’da Yassıhöyük yakınlarında yer alıyor ve Frig Krallığı’nın başkenti olarak biliniyor. Antik kent 2023’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alındı. Kale höyüğünün yanı sıra aşağı şehir, dış şehir, surlar ve çok sayıda tümülüs yerleşimin önemli unsurları arasında bulunuyor.
Yeni ağaç halkası dizisi, Gordion’daki kale yapılarının tarihlendirilmesine ek veriler sağlıyor. Araştırmanın bulguları, Anadolu’nun Demir Çağı kronolojisinin incelenmesi açısından da önem taşıyor.