Angaralı
1930’lardan 1980’lere uzanan gazete ilanları, Ankara’da gözde semt anlayışının planlı ve bahçeli mahallelerden Çankaya çevresindeki adreslere doğru değiştiğini gösteriyor.
Ankara’da geçmişte prestijli kabul edilen semtler, bugünkü adreslerden farklıydı. 1930’lardan 1980’lerin ortasına uzanan gazete ilanları ve konut haberlerinde Kavaklıdere, Bahçelievler ve Yenimahalle gibi yeni yerleşim alanları öne çıkarken, sonraki yıllarda Çankaya, Gaziosmanpaşa ve Kavaklıdere birinci derece semtler arasında anıldı.
Dönemin ilanlarında bugünkü “lüks” ya da “prestijli” ifadelerinin karşılığı çoğunlukla “mutena” kelimesiydi. Semtin konumu kadar planlı yapılaşma, bahçe, konfor ve çevredeki elçilikler ya da villalar da satış dilinde değer göstergesi olarak kullanılıyordu.
1936’da Kavaklıdere ve Çankaya öne çıktı
Ulus gazetesinde 1936’da yayımlanan Ankara Güven Yapı Kooperatifi ilanında Kavaklıdere’de yapılacak dükkânlar, mahallenin “en mutena yerinde” diye tanıtıldı. İlanda bölgenin elçilikler ve villalarla çevrili olması da ticari değer vurgusuna eşlik etti; Çankaya ve Kavaklıdere birlikte yüksek harcama gücüne sahip bir çevre olarak sunuldu.
Cumhuriyet’in ilk dönemlerinde Yenişehir, Kavaklıdere ve Çankaya güneye doğru gelişen yeni yerleşim alanları arasındaydı. Bürokratların, milletvekillerinin ve başkent elitlerinin konut tercihleri bu bölgelerin biçimlenmesinde rol oynadı. Kent tarihi çalışmalarında Yenişehir çevresinde memur, bürokrat ve milletvekilleri için bir ve iki katlı konutların geliştiği belirtiliyor.
Kavaklıdere’nin itibarı sonraki yıllarda da ilanlara yansıdı. İş Bankası’nın konut ikramiyelerini tanıtan reklamında bölge “Ankara’nın en mutena semti” olarak anıldı; dairelerin rahatlığı ve sağlamlığının yanında “bol gelirli” oluşu da tanıtım unsurları arasında yer aldı.
Bahçelievler ve Yenimahalle modern yaşam vaadiyle tanıtıldı
Zafer gazetesinin 21 Kasım 1954 tarihli küçük ilanlarında Bahçelievler’deki bir ev, “Ankara’nın en mutena yeri” sözleriyle pazarlanıyordu. İki daireli, geniş salonlu ve bahçeli evin bulunduğu semt, ilanda başlı başına bir satış gerekçesi olarak öne çıkarıldı.
Bahçelievler’in gelişiminde planlı konut üretimi etkili oldu. Ticaret Bakanlığının kooperatifçilik tarihçesine göre, 1934’te Ankara’da kurulan Bahçelievler Konut Yapı Kooperatifi’nin ortakları arasında evi olmayan devlet memurları bulunuyordu; kooperatif bugünkü semtin çekirdeğini oluşturdu. Bahçelievler, konut alanı olmanın yanı sıra modern başkent yaşamının örneklerinden biri olarak tasarlandı.
Yenimahalle de 1950’lerde “mutena” ve modern bir yerleşim olarak tanıtıldı. Milliyet’in 25 Kasım 1957 tarihli ilanında Türkiye Emlak Kredi Bankası, semtin en mutena yerinde 1061 konutluk modern bir sitenin inşa edildiğini duyurdu. “Modern site” ve “konforlu daire” vurguları, ev sahibi olma imkânıyla birlikte sunuldu.
Yenimahalle’nin temelleri, belediyenin tarihçesine göre, 1940’ların sonunda Ankara’daki konut sıkıntısına çözüm amacıyla atıldı. Arsalar ve krediler aracılığıyla özellikle memur ve dar gelirli kesimlerin ev sahibi olması hedeflendi. Bu dönemde bir semtin gözde sayılması yalnızca merkeze yakınlığıyla değil; yeni yapı, planlı mahalle, altyapı, bahçe ve konfor vaatleriyle de ilişkilendiriliyordu.
1970’lerde prestij Çankaya hattında yoğunlaştı
1970’lerde ilanlarda Çankaya daha belirgin biçimde öne çıktı. Milliyet’in 26 Temmuz 1971 tarihli ilanında ASTUR Çankaya Evleri, “Ankara’nın en mutena semti Çankaya’da” ifadesiyle tanıtıldı. Projede 100 ila 160 metrekare arasında daire seçenekleri sunulurken konum, manzara ve semtin itibarı satış söyleminin merkezindeydi.
1977’de Cumhuriyet’in konut maliyetlerini ele alan haberinde Çankaya, Gaziosmanpaşa ve Kavaklıdere “birinci derece”; Bahçelievler, Emek ve Aydınlıkevler ise “ikinci derece” semtler olarak sınıflandırıldı. Haberde aynı tip konutların kiralarının birinci derece semtlerde belirgin biçimde daha yüksek olduğu aktarıldı.
Bu sınıflama, Bahçelievler ve Emek önemini korurken Çankaya-Gaziosmanpaşa-Kavaklıdere hattının fiyat bakımından ayrı bir grupta yer almaya başladığını ortaya koyuyordu.
1986’da “en gözde semt” Çankaya
Cumhuriyet’in 29 Ağustos 1986 tarihli Ankara kira araştırmasında Çankaya, “en gözde semt” olarak tanımlandı. Haberde Çankaya kiralarının Ankara ortalamasının üst seviyelerine çıktığı, Gaziosmanpaşa’da ise fiyatların büyük ölçüde değişmediği belirtildi.
Aynı araştırmada Yukarı Ayrancı’da daha çok üst düzey bürokratların yaşadığı aktarılırken Kavaklıdere’de kiraların sokaktan sokağa farklılaştığına dikkat çekildi. Tunalı Hilmi ve Güniz Sokak da yüksek bedellerle anılan adresler arasındaydı.
Ankara’nın prestij haritası zamanla değişti
Eski ilanlar ve konut haberleri, Ankara’nın prestij merkezlerinin dönemlere göre değiştiğini gösteriyor. 1930’lar ve 1950’lerde Kavaklıdere ile Bahçelievler, planlı ve bahçeli yaşamın simgeleri olarak tanıtılırken Yenimahalle modern konut üretimiyle öne çıktı.
1970’lerden itibaren Çankaya, Kavaklıdere ve Gaziosmanpaşa hattı kira ve konut sınıflamalarında ağırlık kazandı. 1980’lerde ise Çankaya gazetelerde açıkça Ankara’nın “en gözde” semti olarak anılıyordu. Bahçeli ev, modern site, elçiliklere yakınlık, manzara ve konfor gibi özellikler de farklı dönemlerde konutların pazarlanma biçimini belirledi.
