Şevket Yusuf Tekindor
Yaşla birlikte hafıza ve odaklanmanın zayıflaması kaçınılmaz olmayabilir. Nöroplastisite, düzenli egzersiz, kaliteli uyku ve beslenme, zihinsel işlevleri destekleyen başlıca unsurlar arasında gösteriliyor.
Beynin yaşam boyunca yeni sinirsel bağlantılar kurup kendini yeniden düzenleyebilme yeteneği nöroplastisite olarak adlandırılıyor. Bu özellik, yeni beceriler edinmek ve farklı zihinsel uğraşlara yönelmekle desteklenebiliyor.
Yeni becerilerle bilişsel rezerv oluşturun
Yabancı dil öğrenmek, müzik aleti çalmak veya strateji oyunlarıyla ilgilenmek, zihinsel açıdan yeni bağlantıların kurulmasına katkı sağlayabilir. Haberde aktarılan araştırmalara göre bilişsel rezerv olarak tanımlanan bu birikim, Alzheimer ve demans gibi nörodejeneratif hastalıkların belirtilerinin gecikmesiyle ya da riskin azalmasıyla ilişkilendiriliyor.
Günlük rutinde değişiklik yapmak için baskın olmayan eli kullanmayı denemek veya daha önce bilinmeyen bir konuda kapsamlı okumalar yapmak da önerilen uygulamalar arasında.
Aerobik egzersiz ve BDNF
Tempolu yürüyüş, yüzme ve koşu gibi aerobik aktivitelerin, beyinde BDNF adı verilen proteinin salgılanmasını tetiklediği belirtiliyor. BDNF, yeni nöron oluşumunu desteklerken mevcut sinir hücrelerinin korunmasına yardımcı oluyor.
Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş veya kardiyo yapan kişilerde, beynin hafıza merkezi olan hipokampusun hacminin korunduğu aktarılıyor.
Uyku ve kesintisiz odaklanma
Uyku sırasında devreye giren glimfatik sistem, gün içinde dokularda biriken amiloid beta gibi protein artıklarının temizlenmesine yardımcı oluyor. Bu nedenle düzenli ve yeterli uyku, beynin hücresel temizliği açısından önem taşıyor.
Dijital bildirimler ve sık kesintiler dikkati olumsuz etkileyebiliyor. Telefon bildirimlerinden uzak, kesintisiz çalışma dönemleri ise odaklanmayı destekleyen yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor. Haberde günde 7-8 saat uyku hedeflenmesi ve çalışma sırasında telefonun başka bir odada tutulması öneriliyor.
MIND ve Akdeniz tipi beslenme
Beyin, vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 2’sini oluşturmasına rağmen toplam enerjinin yaklaşık yüzde 20’sini kullanıyor. Yüksek şeker ve doymuş yağ içeren işlenmiş gıdaların beyinde iltihaplanmayla ve bilişsel gerilemeyle ilişkili olduğu belirtiliyor.
Akdeniz ve DASH diyetlerinin özelliklerini birleştiren MIND beslenme düzenini uygulayan kişilerin beyin yaşının, yaşıtlarına göre ortalama 7,5 yıl daha genç kaldığı bildiriliyor. Zeytinyağı, ceviz, avokado, yaban mersini, çilek ve yağlı balıklar bu beslenme düzeninde öne çıkan gıdalar arasında sayılıyor.
