Şevket Yusuf Tekindor
Çocuk kitabı yazarı ve öğretmen Rüya Gündüzhev, çocukların okudukları hikâyelerde kendi duygu ve sorunlarıyla bağ kurabilecekleri karakterler görmesinin önemini vurguladı. Gündüzhev, kitapların çocuklara zorunluluk gibi sunulmaması; merak ve keyifle yöneldikleri bir arkadaş hâline gelmesi gerektiğini söyledi.
9-15 Kasım Dünya Çocuk Kitapları Haftası kapsamında çocuk edebiyatı, okuma alışkanlığı ve kitapların çocukların yaşamındaki yeri üzerine değerlendirmelerde bulunan Gündüzhev, öğretmenlik ve annelik deneyimlerinin yazarlığını beslediğini belirtti.
Okuma alışkanlığı baskıyla değil, örnek olarak gelişiyor
Gündüzhev’e göre çocuk kitaplarına ayrılan özel bir hafta, kitapların değerine yönelik farkındalığı artırıyor. Erken yaşta kitaplarla tanışmanın dil ve düşünme becerilerini, empatiyi ve kendini ifade etmeyi desteklediğini söyleyen yazar, okumanın görev ya da zorunluluk olarak görülmemesi gerektiğini ifade etti.
Çocukların okuma alışkanlığını yetişkinleri örnek alarak geliştirebildiğini belirten Gündüzhev, evde kitap okuyan aile bireylerinin ve kitaplarla heyecanlı bir ilişki kuran öğretmenlerin etkisine dikkat çekti. Kitabın ödül ya da ceza aracına dönüştürülmesinin, sürekli okuma hedefleri konmasının ve çocuğun ilgi alanına uymayan kitapların dayatılmasının okuma isteğini azaltabileceğini kaydetti.
Çocukların göz hizasından yazmak
Öğretmenlik, annelik ve yazarlığın kendisi için birbirini tamamlayan deneyimler olduğunu anlatan Gündüzhev, çocukların söylediklerinin yanı sıra hissettiklerine kulak vermenin yazma sürecini şekillendirdiğini dile getirdi. Yetişkinler için küçük görünen bir ayrıntının çocuklar açısından büyük anlam taşıyabileceğini belirten yazar, hikâyelerini çocukların bakış açısından kurmaya çalıştığını söyledi.
Gündüzhev, çocukların hikâyelerde kendi sorunlarını ve sorularını paylaşan karakterlerle karşılaşmasını önemsiyor. Çocukların, kahramanların kusursuz olduğu düşüncesine kapılmak yerine benzer deneyimler yaşayan başka çocukların da bulunduğunu hissedebilmesi gerektiğini belirten yazar, hikâyelerin doğrudan ders vermek yerine düşünmeye ve sorgulamaya alan açmasını istediğini ifade etti.
Farklılık, değişim ve aidiyet temaları
Gündüzhev, Yağmurlar Başlamadan Dön ve Gerçek Ne Demek? kitaplarında değişim, farklılık ve aidiyet konularını ele aldığını söyledi. İlk kitapta fırtınada kırılan bir şemsiyenin yeniden eski hâline dönme çabasını ve sonunda başka bir şeye dönüşmeyi seçmesini anlattı.
Gerçek Ne Demek? kitabında ise plastik bir çam ağacının gerçek ağaçlar tarafından dışlanması konu ediliyor. Gündüzhev, bu karakteri oluştururken farklı olduğu için dışlanan insanların, mültecilerin aidiyet arayışından ve kabul görme ihtiyacından yola çıktığını belirtti.
Çocuk edebiyatı değişen dünyayı izlemeli
Gündüzhev, günümüz çocuk edebiyatının teknoloji, dijital oyunlar ve yapay zekâyla iç içe büyüyen çocukların dünyasını takip etmesi gerektiğini söyledi. Dijitalleşme, çevre sorunları, iklim değişikliği, akran ilişkileri, farklılıklara saygı ve dijital güvenliğin çocukların gündeminde önemli yer tuttuğunu kaydetti. Güncel konular işlenirken edebiyatın çocuklara başka türlü düşünme ve hayal etme imkânı sunmasının da önemini vurguladı.
Velilere çocuklarıyla birlikte kitap okumalarını, öğretmenlere ise çocukların bireysel ilgi ve meraklarını gözetmelerini öneren Gündüzhev, Atatürk’ün “Bugünün küçükleri, yarının büyükleridir” sözünden ilhamla, bugün kitap okuyan çocukların gelecekte sorgulayan, farkındalığı yüksek, hayal gücü geniş ve kendini özgürce ifade edebilen yetişkinler olacağını ifade etti.
