Köpek sahiplenirken görünüş ve popülerliğin yanı sıra hayvanın karakterini, egzersiz ihtiyacını ve sahibinin günlük yaşamını da dikkate almak gerekiyor. Veteriner hekim, köpek eğitim ve davranış uzmanı Tarkan Özvardar; zekâ ile eğitilebilirliğin farkına, bazı ırkların ihtiyaçlarına ve yaygın saldırganlık yargılarına ilişkin değerlendirmelerini paylaştı.
![]()
Özvardar, Türkiye’de Poodle’a ilginin arttığını; Belçika çoban köpeği ve Border Collie gibi hareketli ırkların da daha sık tercih edildiğini söyledi. Bu köpeklerin egzersiz ihtiyacını karşılayamayacak kişilerin de sahiplenme kararı verebildiğine dikkat çeken uzman, ırkın popülerliğinin veya kolay eğitilmesinin her eve uygun olduğu anlamına gelmediğini vurguladı.
Zekâ ve eğitilebilirlik aynı şey değil
Özvardar’a göre köpeklerin zekâsı ile eğitilebilirliği birbiriyle ilişkili olsa da farklı kavramlar. Eğitime daha az yatkın olmanın düşük zekâ göstergesi sayılamayacağını belirten uzman, köpekleri yalnızca eğitim performansına bakarak sınıflandırmanın doğru olmadığını ifade etti. Her ırkın farklı özellikleri ve yatkınlıkları bulunuyor.
İnsanla iş birliğine yatkın olacak şekilde yetiştirilen bazı ırkların belirli görevlerde avantaj sağlayabildiğini anlatan Özvardar, eğitimde tek bir yöntem ya da başarı ölçütü olmadığını söyledi. Belçika çoban köpeği, Border Collie ve Labrador Retriever’ı eğitilebilirlik ve iş yapma kabiliyeti yüksek ırklara örnek gösterdi.
Hareketli ırkların egzersiz ihtiyacı göz ardı edilmemeli
Özvardar, köpek sahiplenirken hayvanın günlük ihtiyaçlarıyla sahibinin yaşam koşullarının uyuşmasının önemini vurguladı. Özellikle çalışma amacıyla yetiştirilen ve hareketli olan köpeklerin egzersiz gereksinimlerinin karşılanması gerektiğini belirten uzman, yalnızca evde bulunmanın bakım ihtiyaçlarını karşılamaya yetmeyeceğini söyledi. Yaşam alanının yanı sıra hayvana ayrılacak zaman ve fiziksel aktivite olanakları da değerlendirilmelidir.
Kangal ve Akbaş için yaşam koşulları önemli
Kangal, Akbaş ve Anadolu çoban köpeklerinin sürü koruma özelliklerine değinen Özvardar, Anadolu çoban köpeklerini bu alanda rakipsiz olarak nitelendirdi. Kangal ve Akbaş gibi köpeklerin özgürlüklerine düşkün olduklarını ve gün içine yayılan uzun yürüyüşlere ihtiyaç duyduklarını söyledi.
Özvardar, bu ırkların apartman dairesinde, ihtiyaçları düzenli karşılansa bile yüksek refah düzeyine ulaşamayabileceğini belirtti. Büyük ve hareketli bir köpek sahiplenmek isteyenlerin yalnızca evin büyüklüğüne değil, hayvana sunabilecekleri koşullara da bakması gerektiğini kaydetti.
![]()
Pitbull, Rottweiler ve Doberman doğuştan saldırgan mı?
Özvardar, Pitbull, Rottweiler ve Doberman gibi ırklarda koruma ve şüphecilik içgüdülerinin güçlü olabileceğini, ancak bunun doğrudan saldırganlık anlamına gelmediğini söyledi. Bu köpeklerin kötü şöhretinde yanlış yetiştirme ve agresif davranışların pekiştirilmesinin etkili olduğunu belirterek, söz konusu ırkların doğuştan saldırgan olmadığını ifade etti.
Ağızlık ve tasma kurallarına ilişkin açıklama
Özvardar, Rottweiler, Doberman ve Cane Corso için ırka özgü ağızlık zorunluluğu bulunmadığını belirtti. Bununla birlikte sahiplerin köpeklerini kontrol altında tutması ve çevreye verebilecekleri zararları önlemesi gerektiğini hatırlattı.
Tarım ve Orman Bakanlığının 7 Aralık 2021 tarihli 2021-48 sayılı genelgesinde tehlike arz eden ırklar Amerikan Pitbull Terrier, Dogo Argentino, Fila Brasileiro, Japanese Tosa, American Staffordshire Terrier ve American Bully olarak sıralanıyor. Rottweiler, Doberman ve Cane Corso bu listede yer almıyor.
Genelgede belirtilen geçiş şartları kapsamında kısırlaştırılarak kayıt altına alınan listedeki köpeklerin kayıt belgesi, tasma ve ağızlık olmadan dolaştırılması yasak. Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği de sahipli köpeklerin halka açık yerlerde tasma ile kontrol altında gezdirilmesini ve sahiplerinin çevreye verilebilecek zararları önlemesini şart koşuyor.
![]()
Teacup köpeklerde sağlık ve üretim koşulları
Özvardar, Teacup ifadesinin ayrı bir köpek ırkını değil, ırk standardından daha küçük köpekleri tanımlamak için kullanıldığını söyledi. Bu boyuta ulaşmak amacıyla yakın akraba çiftleştirmelerinin tercih edilebildiğini belirten uzman, bu köpeklerin kısa ömürlü olabildiğini ve birçok hastalığa yatkınlık taşıdığını dile getirdi.
İngiltere Kraliyet Köpek Kulübü de Teacup ifadesinin küçük köpekler için kullanılan bir tanım olduğunu belirterek, bu şekilde pazarlanan köpekleri sahiplenmeyi düşünenlere dikkatli olmalarını öneriyor. Kulüp, solunum sorunları gibi sağlık problemlerine işaret ediyor. Küçük boyutlu köpek sahiplenmek isteyenlerin görünüş ve boyutun yanı sıra hayvanın sağlık geçmişini ve üretim koşullarını da araştırması önem taşıyor.