Kadir Polat Toban
Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Pelin Duru Çetinkaya, jelibon, bebe bisküvisi ve milkshake aromalarıyla çocukların ilgisini çeken elektronik sigaraların ciddi sağlık riskleri taşıdığı uyarısında bulundu. Çetinkaya, 10-11 yaşındaki çocukların da bu ürünleri kullandığını belirtti.
Elektronik sigaranın zararları, Can Yayınları Genel Yayın Yönetmeni Cem Akaş’ın 19 yaşındaki oğlunun kalp yetmezliğinden yaşamını yitirmesi ve Akaş’ın dokuz gün sonra kanser nedeniyle hayatını kaybetmesinin ardından yeniden gündeme geldi. Çetinkaya, elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri ve tek kullanımlık cihazların masum olmadığını vurguladı.
Elektronik sigara kullanımı gençlerde yaygınlaşıyor
Çetinkaya, Dünya Sağlık Örgütünün 2023’te elektronik sigarayla mücadele için acil eylem planı çağrısı yaptığını hatırlattı. Dünya genelinde gençlerde tütün kullanımının 2011’de yüzde 15’ten 2019’da yüzde 5’e gerilediğini, aynı dönemde elektronik sigara kullanımının yüzde 3’lerden yüzde 20’ye çıktığını belirtti. Gençlerin sigarayı bırakırken elektronik sigaraya yöneldiğini söyledi.
“Dumansız” tanıtımı pasif içicilik riskini ortadan kaldırmıyor
Elektronik sigaraların kapalı alanlarda kullanılabileceği ve yalnızca buhar çıkardığı yönündeki tanıtımların gerçeği yansıtmadığını ifade eden Çetinkaya, araştırmaların bu ürünlerde pasif içicilik riskini de gösterdiğini aktardı. Cihazlarda ağır metaller, gliseroller, nitrozaminler ve başka zararlı kimyasallar bulunabildiğini kaydetti.
Çetinkaya, ABD’de lise öğrencilerinin kullandığı cihazları inceleyen bir çalışmada her üç cihazdan birinde esrarın etken maddesi tetrahidrokannabinolün (THC) tespit edildiğini söyledi.
Binlerce aromanın etkisi bilinmiyor
Elektronik sigaraların içeriklerinin ve uzun vadeli etkilerinin bütünüyle bilinmediğine dikkat çeken Çetinkaya, ürünlerde 16 binden fazla aroma bulunduğunu belirtti. Bilinen riskler arasında kalp hastalıkları, kanserojen etkiler, çocuk ve ergenlerde beyin gelişiminin olumsuz etkilenmesi, dikkat dağınıklığı ve anksiyete yer alıyor. Gebelikte kullanımın da bebeklerde çeşitli hasarlara yol açabileceğini söyledi.
Çetinkaya, çilek ve ananas gibi gıda aromalarının tüketim yoluyla vücuda alınmasına karşılık akciğerlerin bu maddeleri solumaya hazırlıklı olmadığını belirtti. Akciğerlere ulaşan yabancı maddelerin ciddi iltihabi tepkilere neden olabileceğini, çocukların ilgisini çekmek için cihazlara jelibon, bebe bisküvisi ve milkshake aromaları eklendiğini ifade etti.
Akut akciğer hasarı viral zatürre sanılabiliyor
Çetinkaya, Dünya Sağlık Örgütünün 2020’de elektronik sigara kullanımına bağlı bir hastalığı tanımladığını aktardı. Bu tabloda akciğerlerin hızla hasar görebildiğini, gençlerin ani nefes darlığıyla acil servislere başvurabildiğini söyledi. Belirtilerin viral zatürreye benzeyebildiğini ve kullanım sorgulanmadığında durumun yanlış değerlendirilebildiğini belirtti. Akut akciğer hasarının yanı sıra akciğer zarında yırtılma görülebileceğini de kaydetti.
Elektronik sigara kullanım yaşının düştüğünü belirten Çetinkaya, ortaokul düzeyinde 10-11 yaşındaki çocukların bu ürünleri alıp kullanabildiğini söyledi. Ailelerin çocuklarının kullanımından habersiz olabildiğini aktaran Çetinkaya, tütün ürünlerinin akut akciğer hasarı, akciğer sönmesi, kalp krizi, kalp yetmezliği ve kanser gibi ağır sonuçlara yol açabileceği uyarısında bulundu.
