Angaralı
Ankara, modern bulvarları ve kamu kurumlarıyla öne çıksa da Friglerden Galatlara, Romalılardan Osmanlı’ya uzanan geçmişiyle çok katmanlı bir tarih barındırıyor. Kentin adıyla ilgili anlatılardan antik yapılara ve arkeolojik alanlara kadar başkentle ilgili öne çıkan 10 ayrıntı şöyle:
Ankara’nın antik geçmişinden öne çıkanlar
1. Ankara adının kökenine ilişkin Ankyra anlatısı
Şehrin adının Galatlar döneminde kullanılan Ankyra kelimesinden geldiğine dair bir efsane bulunuyor. Yunancada “durduran, yol kesen” ya da “çapa” anlamlarıyla ilişkilendirilen kelimenin, Ankara Kalesi’nin bulunduğu kayalık bölgenin gemi çapasını andırması nedeniyle kentle özdeşleştiği anlatılıyor.
2. Augustus’un metni Ulus’taki tapınağın duvarlarında
Ulus’ta Hacı Bayram Veli Camii’nin yanında bulunan Augustus Tapınağı’nın mermer duvarlarında, Roma İmparatoru Augustus’un yaşamını ve başarılarını anlatan Res Gestae Divi Augusti metninin günümüze ulaşan en eksiksiz kopyası yer alıyor.
3. Roma Hamamı’nın su sistemi
Ulus’taki Roma Hamamı, M.S. 3. yüzyılda Sağlık Tanrısı Asklepios adına inşa edildi. Hamamın suyu, kent merkezine 60 kilometre uzaklıktaki Elmadağ’dan seramik ve taş borularla taşınıyor, künklerle hamama ve antik mahallelere dağıtılıyordu.
4. Galatların Ankara’daki merkezi
Avrupa’dan Orta Anadolu’ya göç eden Galatların Tektosag boyu, M.Ö. 3. yüzyılda Ankara’yı başkent yaptı. Roma döneminde kaleme alınan eserlerde, Ankara halkının dilinin yüzyıllar sonra bile Avrupa’nın kuzeybatısındaki Kelt dilleriyle benzerlik taşıdığı aktarılıyor.
5. Anıtkabir ile Atatürk Orman Çiftliği arasındaki tümülüsler
Anıtkabir ile Atatürk Orman Çiftliği arasındaki hatta, parkların ve modern yapıların çevresinde 20’den fazla antik tümülüs bulunuyor. Yığma mezar tepeleri olarak tanımlanan bu alanların Frig kralları ve soylularına ait olduğu belirtiliyor.
6. Kahramankazan’da bulunan Bitik Vazosu
Kahramankazan’daki Bitik Höyük kazılarında ortaya çıkarılan ve M.Ö. 2. bin yıla tarihlenen Bitik Vazosu’nun kabartmalarında kutsal evlilik töreni ile bereket ritüelleri betimleniyor. Eser, Anadolu’daki evlilik geleneklerine ilişkin görsel kanıtlar arasında gösteriliyor.
7. Haymana’daki Hitit kutsal alanı Gavurkale
Ankara merkezine yaklaşık 60 kilometre uzaklıktaki Haymana’da bulunan Gavurkale, sarp kayalık üzerindeki açık hava tapınağı olarak tanımlanıyor. Vadiye bakan kaya yüzeyinde Hitit tanrı ve tanrıçalarının büyük kabartmaları yer alıyor. Alanın, kralların seferlerden önce adak adadığı bir dini merkez olduğu biliniyor.
Ankara hakkında anlatılan diğer tarihî ayrıntılar
8. Neron döneminde “Metropol” unvanı
İmparator Neron döneminde Ankara’nın, Roma’nın doğu politikası açısından stratejik önem taşıdığı aktarılıyor. Döneme ait antik sikkeler ve yazılarda kentin “Metropol”, yani ana kent unvanıyla anıldığı belirtiliyor.
9. Kale’den Ulus’a uzandığı söylenen tüneller
Ankara Kalesi ve Ulus çevresinde anlatılan yerel efsanelerden biri, yer altı kaçış tünellerine ilişkin. Rivayete göre tüneller, kuşatmalara karşı kaleden Roma Tiyatrosu’na ve Gençlik Parkı yönüne uzanıyordu.
10. “Engürü” adının üzümle bağlantısı
Cumhuriyet öncesinde Ankara için “Engürü” adı da kullanılıyordu. Bu adın Farsçada “üzüm” anlamındaki “Engür” kelimesinden geldiği yönünde bir rivayet bulunuyor; isim, geçmişte kenti çevreleyen bağcılıkla ilişkilendiriliyor.
