Angaralı
Ankara’nın deniz kıyısında olmamasına rağmen martılar başkentin parklarında, gölleri çevresinde ve farklı noktalarında görülebiliyor. Bu kuşların kentte bulunmasını Mogan ve Eymir gibi sulak alanlar, çeşitli besin kaynakları ve mevsimsel hareketlilik açıklıyor.
Martılar yaşamak için denize ihtiyaç duymuyor
Bütün martı türleri denize bağlı değil. Karabaş martı (Chroicocephalus ridibundus) gibi türler tatlı su göllerinde ve iç kesimlerdeki sulak alanlarda da yaşayabiliyor. Cornell Üniversitesi Ornitoloji Laboratuvarının tür bilgilerine göre bu martılar kent parklarında, tarım alanlarında ve atık depolama bölgelerinde de yiyecek arıyor.
Martıların beslenmesi yalnızca balıkla sınırlı değil; böcekler, solucanlar, küçük su canlıları ve organik artıklar da yiyecekleri arasında. Bu çeşitlilik, denizden uzakta yaşamalarını mümkün kılıyor.
Mogan ve Eymir gölleri kuşlara yaşam alanı sağlıyor
Gölbaşı’ndaki Mogan Gölü, Ankara’da martıların görülebildiği doğal alanlardan biri. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre Mogan ve Eymir gölleri ile çevredeki sulak alanlar çok sayıda kuş için barınma, konaklama ve üreme habitatı oluşturuyor. Mogan’da karabaş martıların gözlemlendiği de 30 Mart 2024 tarihli bir fotoğraf çalışmasında belgelenmişti.
Bu nedenle martıların başkentte görülmesi yalnızca insan faaliyetleriyle açıklanmıyor; Ankara’nın doğal su ekosistemleri de kuşlar için önem taşıyor.
Balık kamyonları anlatısı kesinleşmiş bir açıklama değil
Ankara martıları hakkında anlatılan hikâyelerden biri, kuşların Karadeniz’den başkente balık taşıyan kamyonları izleyerek kente geldiği yönünde. Bu olasılığa 20 Aralık 2023 tarihli bir haberde de yer verilmişti. Ancak bu anlatı, Ankara’daki bütün martıların kökenini kanıtlayan bilimsel bir bulgu değil.
Martılar doğal uçuş ve göç hareketleriyle iç bölgelere ulaşabiliyor. Balık ticareti de başkentteki erişilebilir besin kaynaklarından biri olarak değerlendirilebilir.
Balık hali ve kentteki besin kaynakları
Yenimahalle’deki balık hali çevresi, Ankara’da martıların görüldüğü yerler arasında. Balıkların boşaltılması, işlenmesi ve satışa hazırlanması sırasında ortaya çıkan organik artıklar, fırsatçı beslenebilen martılar için yiyecek sağlayabiliyor.
Ankara İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 17 Eylül 2026 tarihli açıklamasında, deniz kıyısı bulunmayan Ankara’nın önemli bir balık hali ve su ürünleri dağıtım ağına sahip olduğu belirtildi. Açıklamaya göre 2026-2027 ticari avcılık sezonu 1 Eylül’de başladı. Martı sayısındaki olası değişiklikleri doğrudan av sezonuna bağlamak içinse düzenli gözlem verisi gerekiyor.
Martıların kentteki varlığı mevsime göre değişebilir
Karabaş martılar Türkiye’de yıl boyunca görülebilse de bazı popülasyonlar mevsimsel göç ediyor. Sonbahar ve kış aylarında uygun göl ve sulak alanlarda kuşların sayısı artabiliyor. Ankara’da görülen her martı yıl boyunca aynı bölgede yaşamıyor; bazıları göç döneminde konaklarken bazıları uygun besin ve barınma koşullarından daha uzun süre yararlanabiliyor.
Martılara ekmek ve simit vermek önerilmiyor
Mogan Gölü ve kent parklarında martılara yiyecek atan ziyaretçilerle karşılaşılabiliyor. Britanya Kraliyet Kuşları Koruma Derneği (RSPB), insanların düzenli beslemesinin martılarda yiyecek kapma davranışını artırabileceğine dikkat çekiyor. Martıları gözlemleyenlerin yiyecek vermek yerine kuşların doğal davranışlarını izlemesi ve çevrede besin atığı bırakmaması öneriliyor.
Ankara’daki martıların varlığı, yaşam alanı için denizin tek belirleyici olmadığını gösteriyor: Suya, besine ve güvenli konaklama alanlarına erişim de önemli.
