Şevket Yusuf Tekindor
Kızılay’ın tamamını kapsayan güncel bir günlük yaya sayımı bulunmuyor. 2019 ve 2020’de üç noktada yapılan akademik ölçümlerde pandemi döneminde yaya hacmi ortalama yüzde 52 azalırken, 250 bin-300 binlik günlük geçiş aralığı yalnızca varsayımsal tahmin olarak değerlendiriliyor.
Ankara’nın ulaşım, alışveriş ve sosyal yaşam merkezlerinden Kızılay’da gün boyunca işe ve okula gidenler, alışveriş yapanlar ve buluşanlar hareketlilik oluşturuyor. Ancak 2026 itibarıyla bölgenin tamamındaki günlük yaya trafiğini gösteren doğrulanmış güncel bir sayı açıklanmış değil.
2019 ve 2020’de üç noktada sayım yapıldı
Konya Teknik Üniversitesinden Gizem Derinci ve Gazi Üniversitesinden Prof. Dr. Burcu Halide Özüduru’nun hazırladığı Kentsel Dirençlilik, Kriz, Kent Merkezleri: Pandemi Sürecinde Kamusal Alan Kullanımının Değişimi başlıklı çalışmada Kızılay’daki yaya hareketliliği incelendi.
Araştırma kapsamında Aralık 2019 ve Ekim 2020’de Atatürk Bulvarı, Karanfil Sokak ve Meşrutiyet Caddesi’nde sayımlar yapıldı. Seçilen alanlardaki yaya hacminin pandemi öncesi döneme kıyasla ortalama yüzde 52 düştüğü belirlendi.
250 bin-300 bin aralığı kesin sayı değil
Kızılay’ın merkezi ulaşım konumu, geçmiş araştırmalar ve ticari hareketlilik temel alınarak, merkez ve yakın çevresinde günde 250 bin ile 300 bin arasında yaya geçişi yaşanabileceği öne sürülüyor. Bu aralık, 2026’da yapılmış bir sayım, istatistiksel projeksiyon ya da resmî kurum verisine dayanmıyor; kesin günlük yaya sayısı olarak kullanılamaz.
Yaya geçişi ile tekil kişi sayısı da aynı ölçüm değil. Bir kişi farklı sokak ve noktalardan geçerken birden fazla kez sayılabilir.
Ulaşım bağlantıları ve ticari alanlar hareketliliği etkiliyor
M1 Batıkent-Kızılay, M2 Koru-Kızılay ve M4 Keçiören-Kızılay metro hatları ile ANKARAY, Kızılay’daki ulaşım hareketliliğinde rol oynuyor. Otobüs durakları, iş yerleri, eğitim kurumları, ticaret alanları ve yeme-içme işletmeleri de bölgedeki yoğunluğu günün farklı saatlerinde etkiliyor.
EGO Genel Müdürlüğünün yayımladığı otobüs ve raylı sistem yolcu istatistikleri, Kızılay sokaklarında yürüyen kişi sayısıyla doğrudan eşdeğer değil. Metroda aktarma yapan bazı yolcular istasyon dışına çıkmadan yolculuklarını sürdürebiliyor.
Gün içindeki yoğunluk için güncel ölçüm yok
Sabah işe ve okula gidişler, öğle saatlerinde ticaret ve yeme-içme faaliyetleri, akşamları ise iş çıkışları ve sosyal buluşmalar Kızılay’daki hareketliliğin başlıca kaynakları arasında. Akademik çalışmada Karanfil Sokak’ın eğitim, perakende ve yeme-içme işlevleri; Atatürk Bulvarı’nın ise ulaşım bağlantıları ve ticari çeşitliliğiyle öne çıktığı belirtiliyor.
2026’da hangi saat aralığının en yoğun olduğuna ilişkin güncel ve karşılaştırmalı ölçüm bulunmadığından, günün saatlerine göre kesin bir yoğunluk sıralaması yapılamıyor.
Güncel sayımlar kent planlamasına katkı sağlayabilir
Kızılay’daki yaya hareketliliğinin ölçülmesi; kaldırımların, yaya geçitlerinin, toplu ulaşım kapasitesinin, erişilebilirliğin ve kamusal alanların planlanmasına katkı sağlayabilir. Bölgenin gerçek yaya trafiğini belirlemek için Güvenpark, Atatürk Bulvarı, Karanfil, Konur, Sakarya ve Meşrutiyet gibi noktalarda hafta içi ve hafta sonunu kapsayan standartlaştırılmış sayımlar yapılması gerekiyor.
