Şevket Yusuf Tekindor
Ankara, 1989 Bahar Eylemleri’nden TEKEL işçilerinin Sakarya Caddesi’ndeki 78 günlük direnişine uzanan süreçte, emek mücadelesinin önemli buluşma noktalarından biri oldu. Kızılay, Abdi İpekçi Parkı ve Kurtuluş Parkı’nda gerçekleşen eylemler, işçilerin hak arayışını ve kentte oluşan dayanışmayı görünür kıldı.
1989 Bahar Eylemleri Kızılay’da kitlesel yürüyüşlere dönüştü
1980 askeri darbesinin ardından sendikal hareketin büyük ölçüde baskılandığı dönemin sonlarına doğru, artan enflasyon ve gerileyen ücretlere tepki gösteren kamu işçileri 1989 ilkbaharında ülke çapında sivil itaatsizlik eylemleri başlattı. Yalınayak yürüyüş, viziteye çıkma ve yemekhanelerde çatal kaşıkla ses çıkarma gibi eylemler Ankara’da da karşılık buldu.
Hareket, Kızılay Meydanı’nda on binlerce işçinin katıldığı yürüyüşlere evrildi. Eylemlerin ardından 1989 kamu toplu iş sözleşmelerinde işçilere ortalama yüzde 140 ücret zammı yapıldı. Kızılay, bu süreçle birlikte darbe sonrasında sivil itirazın yeniden görünür olduğu alanlardan biri haline geldi.
Maden işçilerinin yürüyüşü Ankara’ya yöneldi
1990’ın sonunda başlayan maden işçileri grevinin ardından işçiler, aileleriyle birlikte Ankara’ya doğru yürüyüşe geçti. Yürüyüşe katılanların sayısı 100 bini aştı.
TEKEL işçileri Sakarya Caddesi’nde 78 gün direndi
Aralık 2009’da, TEKEL fabrikalarının özelleştirilmesinin ardından 12 bini aşkın işçi işsiz kalma ve özlük haklarının kısıtlanarak 4/C statüsüne geçirilme riskiyle karşı karşıya kaldı. Türkiye’nin farklı kentlerinden Ankara’ya gelen işçiler, eylemlerinin ilk günlerinde Abdi İpekçi Parkı’nda polis müdahalesiyle karşılaştı.
İşçiler daha sonra Türk-İş Genel Merkezi’nin bulunduğu Sakarya Caddesi’nde direniş alanı kurdu. Naylon çadırlar, Ankara’nın kış koşullarına rağmen 78 gün boyunca kaldırılmadı. Ankaralıların battaniye, çorba ve kömür desteğiyle büyüyen dayanışma, işçi sınıfı ile kentin orta kesimleri arasında bağ kurdu.
Eylem sonucunda 4/C kapsamındaki çalışma koşullarında izin ve maaşlarda kısmi iyileştirmeler sağlandı. 4/C statüsünün 4/B’ye dönüştürülmesi ise 2017’deki düzenlemelerle gerçekleşti.
Yatağan ve Yeniköy işçileri Kurtuluş Parkı’nda nöbet tuttu
2014’te Muğla’dan Ankara’ya yürüyen Yatağan ve Yeniköy termik santral işçileri, yaklaşık 40 gün Kurtuluş Parkı’nda çadır kurarak nöbet tuttu. Özelleştirmeler durdurulamadı; ancak işçiler kıdem tazminatlarının güvenceye alınması ve kamuya geçiş hakları konusunda idareyi müzakereye oturttu.
Kızılay, Sakarya Caddesi ve Yüksel Caddesi, Ankara’daki işçi eylemlerinin hafızasında yer tutmayı sürdürüyor. Eylemlerin fiziksel izleri silinse de bu alanlar, kentteki emek mücadelesinin geçmişini hatırlatan simgeler arasında bulunuyor.
