Angaralı
TMMOB’nin COP31 öncesinde tanıttığı raporda emisyon ticaret sistemleri, karbon piyasaları ve net sıfır hedefleri değerlendirildi. Birlik, iklim politikalarının çevresel sonuçlarının yanında kamu yararı ve toplumsal etkilerinin de gözetilmesi gerektiğini vurguladı.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB), 9-20 Kasım 2026’da Antalya’da yapılması planlanan COP31 öncesinde “Sıfır Emisyon mu, Emisyon Ticareti mi? Karbon Piyasalarının Gölgesinde COP31” başlıklı değerlendirme raporunu tanıttı. TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı Ali Ekber Çakar, raporun iklim politikalarının sonuçlarını ve karbon piyasalarının toplum üzerindeki etkilerini ele aldığını belirtti.
TMMOB’den basın özgürlüğü mesajı
Çakar, konuşmasının başında gazetecilere yönelik baskılara değindi. Gazetecilerin haberleri nedeniyle gözaltına alınması ve tutuklanmasının halkın haber alma hakkını engellediğini ifade ederek basın emekçileriyle dayanışma mesajı verdi.
“Politikalar eleştirel biçimde değerlendirilmeli”
COP31’in Türkiye’de yapılacağının açıklanmasının ardından iklim değişikliği gündemli toplantı ve etkinliklerin arttığını söyleyen Çakar, TMMOB’nin süreci ve gündeme getirilen politika önerilerini yakından izlediğini kaydetti. Çakar, 30 yılı aşkın süredir devam eden COP sürecinde geliştirilen politikaların, karbon piyasaları gibi araçların ve bunların toplumsal etkilerinin eleştirel değerlendirmeye tabi tutulması gerektiğini dile getirdi.
Emisyonlar ve karbon piyasaları tartışması
Çakar, iklim değişikliğinin bilimsel bir gerçek olduğunu ve insan faaliyetlerinin bu süreç üzerinde belirgin etkisi bulunduğunu söyledi. Ancak bu gerçeğin, iklim değişikliği gerekçesiyle geliştirilen bütün politikaların sorgulanmadan kabul edilmesini gerektirmediğini belirtti. Raporda Emisyon Ticaret Sistemi, karbon piyasaları ve net sıfır hedeflerinin bu çerçevede incelendiğini aktardı.
İlk COP toplantısının 1995’te yapıldığını hatırlatan Çakar; sonraki dönemde Kyoto Protokolü’nün yürürlüğe girdiğini, Paris İklim Anlaşması’nın imzalandığını ve karbon piyasalarının kurulduğunu söyledi. Çakar’ın konuşmasında paylaştığı verilere göre küresel emisyonlar 1995’te yaklaşık 33 milyar ton düzeyindeyken 2025’te yaklaşık 54 milyar tona yükseldi. Bu tablo üzerinden, uygulanan sistemlerin emisyonları azaltmak yerine karbon üzerinden yeni bir ticari alan oluşturup oluşturmadığının sorgulanması gerektiğini ifade etti.
Türkiye’de üretim ve vatandaşlara olası etkiler
Çakar, iklim politikalarının değerlendirilmesinde toplam emisyonların yanı sıra kişi başına düşen emisyonların ve ülkelerin tarihsel sorumluluklarının da dikkate alınması gerektiğini belirtti. Plansız kentleşme, yanlış arazi kullanımı, su havzalarının tahribi, orman alanlarının daralması, altyapı eksiklikleri ve denetimsizliğin de çevre sorunlarının nedenleri arasında bulunduğunu söyledi.
COP31’in Türkiye açısından diplomatik önem taşıdığını kaydeden Çakar, zirve sonrasında ortaya çıkabilecek ekonomik ve hukuki sonuçların da tartışılması gerektiğini dile getirdi. Karbon piyasaları, karbon vergileri, sınırda karbon düzenlemeleri ve emisyon ticaret sistemlerinin sanayi kuruluşlarını, organize sanayi bölgelerini, ihracatçı sektörleri ve enerji üretim yapısını doğrudan etkileyeceğini belirtti.
Çakar, yeşil dönüşümün nasıl bir yapıyı ifade ettiği, büyük finans kuruluşlarının maliyetlerin karşılanmasında nasıl rol üstlendiği ve bu yükün sanayiciye, üreticiye, çiftçiye ve vatandaşlara yansıyıp yansımayacağı sorularını gündeme getirdi. Atık yönetiminde başarının yalnızca toplanan veya geri kazanılan atık miktarıyla değil, ne kadar az atık üretildiğiyle ölçülmesi gerektiğini de söyledi.
TMMOB COP31 etkinliklerine katılmayacak
Çakar, çevre politikalarında kamusal yararın ve doğanın korunmasının esas alınması gerektiğini belirterek TMMOB’nin COP31’in resmî ve yan etkinliklerinde yer almayacağını açıkladı. Birliğin raporunda kamusal planlama, yerel üretim, havza temelli yönetim, doğal varlıklardan koruma odaklı yararlanma, toplumsal fayda ve bilimsel yaklaşımın güçlendirilmesi çağrısı yapıldı.
Çakar, iklim değişikliğinin bilimsel bir gerçek olduğunu ancak çevre sorunlarının çözümünün karbon piyasalarına ve finansal araçlara bırakılamayacağını ifade etti. TMMOB’nin, Antalya’da 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde düzenlenecek COP31’in daha önce şekillenmiş kararlara meşruiyet kazandıracak bir platform olduğu değerlendirmesiyle resmî ve yan etkinliklere katılmayacağını söyledi.
Küçük’ten net sıfır hedefleri eleştirisi
TMMOB Yönetim Kurulu Üyesi İsmail Küçük de net sıfır hedefleri ve karbon piyasalarının iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolüne ilişkin eleştirilerini paylaştı. Sera gazı salımlarının öncelikle kaynağında azaltılması gerektiğini belirten Küçük, COP süreçlerinde emisyonların azalmadığını, artışın sürdüğünü ve karbonun yeni bir finans piyasasına dönüştüğünü savundu. Antalya’daki toplantının odağının da karbon ticareti olduğunu ileri sürdü.
