Kadir Polat Toban
TCDD Taşımacılık’ın açık bilet uygulaması, 10 Ekim 2026’da yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğiyle yeniden gündeme geldi. Demiryolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik’in 48 ve 49’uncu maddelerinde yer alan asgari geçerlilik süresi 180 günden 90 güne indirildi. Kullanılmayan kuponların toplam parasal tutarı ise kamuya açık faaliyet raporlarında ayrı bir kalem olarak açıklanmıyor.
Yönetmelikteki 90 gün asgari süreyi belirliyor
Yönetmelik değişikliği, özellikle işletmeciden kaynaklanan iptal ve gecikmelerde düzenlenen açık biletler için geçerli olan yasal alt sınırı 180 günden 90 güne düşürdü. Bu süre, bütün açık biletlerin mutlaka 90 gün geçerli olacağı anlamına gelmiyor; işletmeciler daha uzun bir geçerlilik süresi tanıyabiliyor.
Açık bilet kuponlarının süresinin 180 günden 90 güne indirilmesi 2023’te de duyurulmuştu. Anadolu Ajansının 19 Ekim 2023 tarihli haberinde, TCDD Taşımacılık’ın kupon süresini değiştirdiği ve önceki uygulama döneminde oluşturulan kuponların eski geçerlilik süresini koruyacağı bildirilmişti. 2026’daki düzenleme ise satış koşullarından farklı olarak yönetmelikteki asgari süreyi değiştirdi.
ALO 123 sayfasında 180 günlük bilgi yer alıyor
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bağlı ALO 123’ün Sıkça Sorulan Sorular sayfasında, uygun biletlerin kesintisiz biçimde 180 gün geçerli açık bilete çevrilebildiği bilgisi bulunuyor. Açıklamada açık biletlerin yüksek hızlı ve ana hat trenlerinde yeni bilet alırken ödeme aracı olarak kullanılabildiği, sürenin dolması ve kalan bedelin iadesi konusunda ise kısıtlamalar olduğu belirtiliyor.
Böylece yönetmelikte 90 günlük asgari süre yer alırken bilgilendirme sayfasında 180 günlük uygulamadan söz ediliyor. Bu farklılığın güncel satış şartlarıyla nasıl örtüştüğü, mevcut bilgiler üzerinden kesinleştirilemiyor.
Süresi dolan kupon kullanılamıyor, bedel iade edilmiyor
ALO 123’teki açıklamaya göre geçerlilik süresi sona eren açık bilet kullanılamıyor ve kalan bedel iade edilmiyor. Ancak kuponun kullanım hakkının bitmesi, tutarın işletmecinin muhasebesinde nasıl kaydedildiğini tek başına göstermiyor. Süresi dolan kuponların hangi hesaplarda izlendiği veya toplam parasal büyüklüğü kamuya açık bilgilendirmede yer almıyor.
Bu nedenle kullanılmayan tutarların doğrudan işletmecinin kazancına dönüştüğü ya da belirli bir kamu hesabına aktarıldığı sonucuna varmak için yayımlanmış mali veri bulunmuyor.
Faaliyet raporunda açık biletlerin toplamı açıklanmıyor
TCDD Taşımacılık’ın 2025 Yılı Faaliyet Raporu’na göre, Yolcu Taşıma Platformu üzerinden yıl boyunca 24 milyon dijital bilet düzenlendi. Çözüm Merkezine gelen 160 bin 483 başvuru sonuçlandırıldı; başvuruların yüzde 10,5’i şikâyet olarak sınıflandırıldı.
Raporda açık biletler ayrı bir mali ve operasyonel kategori olarak ayrıntılandırılmıyor. 2023-2025 döneminde düzenlenen kuponların sayısı ve toplam tutarı, sonradan kullanılan biletler ile süresi dolan kuponların parasal karşılığı da rapordan hesaplanamıyor.
Yolcunun tercihi ile işletmeci kaynaklı iptal ayrılmalı
Yolcunun kendi isteğiyle tarih değişikliği veya iptal talep etmesi ile seferin işletmeciden kaynaklanan bir nedenle iptal edilmesi aynı durum değil. İlk grupta bilet türüne, satış koşullarına ve işlem zamanına bağlı kurallar uygulanabiliyor. İşletmeciden kaynaklanan iptal, bağlantının kaçırılması ya da yolculuğun belirli koşullarda sürdürülememesi durumlarında ise yönetmelik ücret iadesi veya açık bilete dönüştürme gibi seçenekler tanıyor.
Bu nedenle açık bilet verilerinin, yolcu tercihiyle yapılan işlemler ve işletmeci kaynaklı sefer iptalleri ayrıştırılarak açıklanması mali tablonun değerlendirilmesini kolaylaştırabilir.
Süre bitmeden hatırlatma yapılıp yapılmadığı bilinmiyor
TCDD Taşımacılık dijital müşteri hizmetlerini geliştirdiğini duyururken, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu 7 Eylül 2026’da trenlerde boşalan koltuklar için talepte bulunan yolculara otomatik bildirim gönderen bir uygulamanın hizmete alındığını açıklamıştı. Bu uygulama, açık bilet süresi dolmadan yolculara hatırlatma gönderildiğini göstermiyor.
Açık biletlerin son kullanma tarihi yaklaşırken SMS, e-posta veya uygulama bildirimi gönderilip gönderilmediğine ilişkin ayrıntılı veri de yayımlanmamış durumda.
Kullanılmayan kuponların mali bilançosu açıklanmadı
90 günlük yasal alt sınır değişikliğinin yolcular üzerindeki mali etkisini ölçmek için açık biletlerin yıllara göre sayısı, kullanım oranı, süresi dolan kupon miktarı ve kullanılmayan toplam bedelin açıklanması gerekiyor. Mevcut kamuya açık belgeler geçerlilik süresi ve iade kısıtlamaları hakkında bilgi verse de kullanılmayan bilet bedellerinin toplamını ve mali kayıtlardaki karşılığını ortaya koymuyor.
