Kadir Polat Toban
Fransa’da öğretmen açığı ve eğitim koşullarına tepkiyle 17 Eylül’de başlayan öğrenci eylemleri ülke geneline yayıldı. 8 Ekim’de Paris’teki Bastille Meydanı’nda yaşanan gerginliğin ardından İçişleri Bakanlığı, gösterilere 71 bin 500 kişinin katıldığını ve 504 kişinin gözaltına alındığını açıkladı.
Öğrenciler, okulların fiziki koşullarının iyileştirilmesini, öğretmen eksikliğinin giderilmesini ve eğitimde fırsat eşitliğini talep ediyor. Eğitim Bakanı Édouard Geffray, öğretmen ihtiyacı bulunan okullarda yaklaşık 3 bin öğretmenin görevlendirileceğini duyurdu. Öğrenci örgütleri ise 13 Ekim için yeni bir ulusal eylem çağrısı yaptı.
Öğretmen eksikliğiyle başlayan eylemler ülkeye yayıldı
Protestolar, Paris yakınlarındaki Créteil’de bulunan Saint-Exupéry Lisesi’nde başladı. 17 Eylül’de personel eksikliği nedeniyle derslerin aksamasına tepki gösteren 15-18 yaşlarındaki öğrenciler okul girişini kapattı. Eylem sosyal medya üzerinden yayılarak farklı bölgelerdeki öğrencilerin katılımıyla ülke çapında eğitim sistemindeki eşitsizliklere yönelik bir harekete dönüştü.
Öğrenciler, öğretmen yetersizliğinin yanı sıra dersliklerdeki fiziki sorunları ve uzun eğitim saatlerini de gündeme taşıdı.
Bastille’deki gerginlik ve polis müdahalesi
8 Ekim’de Cumhuriyet Meydanı’ndan yürüyüşe geçen binlerce öğrenci Bastille Meydanı’nda toplandı. Gösteriler başlangıçta büyük ölçüde barışçıl seyrederken saat 16.00 sıralarında güvenlik güçlerinin meydanın giriş ve çıkışlarını sınırlaması gerilimi artırdı. Meydandan ayrılmak isteyenlerin açık geçiş noktalarında yoğunluk oluşturduğu bildirildi.
Paris Emniyet Müdürlüğü, saat 16.20 civarında güvenlik güçlerine kaldırım taşları ve havai fişekler atıldığını açıkladı. Yaklaşık yarım saat sonra 20 kişilik bir grubun polis barikatlarına kent mobilyaları fırlattığı belirtildi. Akşam saatlerinde Bastille Operası çevresinde yeniden yaşanan çatışmalarda çevik kuvvet göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı. Reuters’ın aktardığına göre gösterinin geneli barışçıl geçti; çatışmalar daha sınırlı gruplarla yaşandı.
Gösterilere 71 bin 500 kişi katıldı, 504 kişi gözaltına alındı
İçişleri Bakanlığı, 8 Ekim’deki eylemlere ülke genelinde 71 bin 500, Paris’te ise 24 bin 500 kişinin katıldığını bildirdi. Ülke çapında 504 kişi gözaltına alınırken 48 polis ve jandarma yaralandı. Okul önlerindeki eylemlere yaklaşık 55 bin kişinin katıldığı, bu kişilerin bir bölümünün yürüyüşlerde de yer aldığı açıklandı.
Gösteriler farklı kentlerde de olaylarla sürdü. Bordeaux’da bir polis merkezine kundaklama saldırısı düzenlendi; Saint-Étienne’de bir okulun yemekhanesi tahrip edildi. Toulouse ve Marsilya’da eğitim çalışanlarına yönelik saldırılar kayda geçti.
İçişleri Bakanlığına göre 6 Ekim’deki önceki ulusal eyleme 266 bin kişi katılmıştı. Organizatörler katılımı 450 bin olarak açıklamıştı.
Polis müdahaleleri de tartışma konusu
Lens kentinde 15 yaşındaki bir öğrencinin polis tarafından kullanılan patlayıcı mühimmatla temas etmesinin ardından elini kaybetmesi, güvenlik güçlerinin müdahale yöntemlerine yönelik tartışmaları artırdı. Olay sonrasında hükümet, protestolarda belirli türdeki sersemletici bombaların kullanımını askıya aldı. Polis müdahaleleriyle ilgili soruşturmalar başlatılırken yetkililer, güvenlik güçlerinin şiddet olaylarına karşı müdahalede bulunduğunu savundu.
Hükümet yaklaşık 3 bin öğretmen görevlendirecek
Eğitim Bakanı Édouard Geffray, 8 Ekim akşamı öğretmen açığı bulunan okullara yaklaşık 3 bin öğretmen yönlendirileceğini duyurdu. Plan kapsamında, gerekli yeterliliklere sahip olmasına rağmen henüz ders görevi üstlenmemiş öğretmenlerin öncelikle personel sıkıntısı yaşayan okullarda görevlendirilmesi öngörülüyor.
Geffray, ders programlarının gözden geçirilmesi ve üniversiteye geçişte kullanılan Parcoursup sisteminde değişiklik yapılması üzerinde çalışıldığını da belirtti. Eğitim Bakanlığı, öğrencilerin görüşlerini almak üzere 5-23 Ekim tarihleri arasında Agora platformunda ulusal danışma süreci başlattı. Öğrenci önerilerine ilişkin değerlendirmenin ekim ayı sonunda paylaşılması planlanıyor.
141 okul kapalı, yeni eylem 13 Ekim’de
Reuters’ın 9 Ekim tarihli haberine göre ülke genelinde 141 okul kapalı kalmayı sürdürüyordu. Paris’teki Assas Üniversitesi ve Mines Paris gibi yükseköğretim kurumlarından öğrencilerin de protestolara katılması, hareketin farklı kesimlere yayıldığını gösterdi.
Öğrenci sendikaları 3 bin öğretmen görevlendirme kararını ilk kazanımlar olarak değerlendirdi, ancak taleplerinin tamamının karşılanmadığını belirtti. Başbakan Sébastien Lecornu, ekim ayı sonuna kadar somut ve finansmanı sağlanmış çözümler açıklanacağını söyledi. Öğrenci ve öğretmen örgütleri 13 Ekim’de ülke çapında yeniden eylem düzenleme çağrısı yaptı.
Bastille Meydanı’nın protestolardaki tarihsel yeri
Paris’in merkezindeki Bastille Meydanı, Fransa’daki toplumsal hareketler açısından tarihsel önem taşıyor. Bastille Hapishanesi’nin 14 Temmuz 1789’da basılması Fransız Devrimi’nin önemli sembollerinden biri kabul ediliyor. Meydandaki Temmuz Sütunu ise 1830 Temmuz Devrimi’ni anmak amacıyla inşa edildi.
Öğrencilerin meydanda toplanması, güncel eğitim taleplerini Fransa’nın protesto tarihiyle özdeşleşen bir mekânda buluşturdu. Sol siyasetçi Jean-Luc Mélenchon, eylemlerin ardından Bastille’in yeniden ele geçirildiği yönünde sembolik bir açıklama yaptı.
