Şevket Yusuf Tekindor
1953’te hizmete açılan Atatürk Sanatoryumu, temiz hava ve güneş ışığından yararlanacak şekilde tasarlandı. Kurum, yıllar içinde göğüs hastalıkları merkezine dönüştü ve 2022’de Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesiyle birleştirildi.
20. yüzyılın ilk yarısında tüberküloz, Türkiye’de de ciddi bir halk sağlığı sorunuydu. Antibiyotiklerin yaygın olmadığı dönemde tedavide hastaların şehirden uzakta, temiz hava ve güneş ışığı alabilecekleri koşullarda tutulması önemliydi. Ankara Keçiören’deki Atatürk Sanatoryumu, bu anlayışla kurulan sağlık kurumlarından biri oldu.
Atatürk’ün hastane yapılmasını istediği tepe
Sanatoryumun kuruluş öyküsü, Mustafa Kemal Atatürk’ün 1930’lu yıllarda Keçiören’de, yaveri Cevat Abbas Bey’in arazisini ziyaret etmesine dayanıyor. Atatürk’ün bölgenin havasını ve Ankara’ya hâkim manzarasını beğendiği, çevresindekiler burada kendisi için köşk düşünürken tepenin hastane olarak kullanılmasını istediği aktarılıyor.
1944’te bölgede tüberküloz sanatoryumu yapılmasına karar verildi. 1945’te başlayan inşaat 1952’de tamamlandı. Tesis, 19 Mayıs 1953’te Atatürk Sanatoryumu adıyla ve 230 yatak kapasitesiyle hizmete girdi.
Temiz hava ve güneş için tasarlanan yapı
Sanatoryumun mimarisi, hastaların yataklarıyla açık havaya çıkarılabilmesine imkân verecek geniş, güneye bakan balkonlar ve teraslar üzerine kuruldu. Hastane arazisine binlerce çam ağacı dikildi. 1950’li ve 1960’lı yıllarda Türkiye’nin farklı bölgelerinden gelen verem hastaları, aylar süren tedavilerinde teraslarda güneşlendi ve temiz hava aldı.
Göğüs hastalıkları merkezinden eğitim ve araştırma hastanesine
Verem tedavisindeki gelişmelerin ardından kurum, 1978’de Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Merkezi adını aldı. Astım, KOAH ve akciğer kanseri gibi alanlarda Türkiye’nin büyük dal hastanelerinden biri hâline geldi. Devlet hastaneleri bünyesindeki ilk Sigara Bırakma Polikliniği de 1999’da burada kuruldu.
2022’nin başında alınan kararla sanatoryumun özerk yapısı sona erdi; kurum, Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesiyle birleştirildi ve Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi adını aldı.
Türkiye Solunum Araştırmaları Derneği (TÜSAD) başta olmak üzere bazı uzmanlık dernekleri, birleşmenin göğüs hastalıkları alanındaki uzmanlaşmış yapıyı ve kurumsal hafızayı zayıflatabileceği yönünde eleştiriler dile getirdi. Hastane bugün hizmet vermeyi sürdürürken, çevredeki yoğun yapılaşma ve sağlık politikalarındaki değişim, sanatoryumun geçmişteki kimliğini de dönüştürdü.
