Ankara Üniversitesi İbni Sina Araştırma ve Uygulama Hastanesi’nde düzenlenen Dünya Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı panelinde risk faktörleri, erken tanı, korunma ve güncel tedaviler değerlendirildi. Uzmanlar, tütün dumanına maruziyetin farklı biçimlerine ve belirti görüldüğünde hekime başvurmanın önemine dikkat çekti.
17 Kasım Dünya Akciğer Kanseri Farkındalık Günü ve 1-30 Kasım Dünya Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında gerçekleştirilen panel, Ankara Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi İbni Sina Araştırma ve Uygulama Hastanesi tarafından düzenlendi. Etkinlikte toplumda farkındalığın artırılması ve erken tanının önemi öne çıktı.
Panelin moderatörlüğünü Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ayten Kayı Cangır yaptı. Etkinlikte Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Serap Akyürek, Halk Sağlığı Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Deniz Odabaş, Nükleer Tıp Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Çiğdem Soydal, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Elif Şen, Radyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çağlar Uzun, Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Bülent Mustafa Yenigün ve Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Elif Berna Köksoy yer aldı.
Erken tanı ve korunma vurgusu
Açılış konuşmasını yapan Ankara Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Gülnur Göllü Bahadır, kanserle mücadelenin yalnızca hastalık tanısı sonrasında yürütülen tedaviden ibaret olmadığını söyledi. Bahadır, risklerin azaltılması, koruyucu sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi ve toplumda doğru sağlık bilincinin oluşturulması gerektiğini belirtti.
Tütün ve tütün ürünleriyle mücadele, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve sağlık kontrollerinin ihmal edilmemesi gerektiğini ifade eden Bahadır, panelin erken tanının öneminin daha geniş kitlelere ulaşmasına katkı sunacağına inandığını dile getirdi.
Sigara kullanmayanlar da risk altında olabilir
Panel moderatörü Prof. Dr. Ayten Kayı Cangır, akciğer kanserinin kadınlar açısından da önemli bir sağlık sorunu olduğuna işaret etti. Cangır’ın aktardığı verilere göre, dünya genelindeki yeni vakaların yüzde 38’i, Türkiye’de ise yüzde 15’i kadınlardan oluşuyor.
Akciğer kanseri hastalarının yaklaşık yüzde 15-20’sinin hiç sigara içmemiş kişiler olduğunu belirten Cangır, sigara kullanmayanların da hastalığa yakalanabileceğini söyledi. Geçmeyen öksürük, sırt ağrısı, nefes darlığı, kanlı balgam ve açıklanamayan kilo kaybı gibi belirtiler görüldüğünde kısa sürede hekime başvurulmasını önerdi. Cangır, sigara içmeyen 40-50 yaş grubundaki genç kadınların, sigara içmeyen erkeklere kıyasla daha yüksek risk taşıyabildiğini de ifade etti.
Tütün dumanına maruziyetin farklı biçimleri
Halk Sağlığı Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Deniz Odabaş, tütün dumanına maruziyetin yalnızca kişinin sigara içmesiyle sınırlı olmadığını anlattı. Yakın çevrede içilen sigaranın dumanına maruz kalmayı ikinci el maruziyet olarak tanımlayan Odabaş, dumandaki toksik maddelerin yüzeylerde, havada ve tozda birikmesinin ise üçüncü el maruziyet oluşturduğunu belirtti. Bu durumun özellikle çocuklar, evcil hayvanlar, yaşlılar ve kadınlar bakımından önem taşıdığına dikkat çekti.
Odabaş, çocukların sigara içme davranışına tanıklık etmesini dördüncü el maruziyet olarak nitelendirdi ve bunun tütün kullanımının çocukların zihninde olağanlaşmasına yol açabileceğini söyledi. Geçen yılki toplantıdan bir ay sonra sigara kullanmayan annesine akciğer kanseri tanısı konulduğunu da aktararak ev içindeki duman maruziyetinin önemini vurguladı.
Tarama ve tedavi seçenekleri değerlendirildi
Doç. Dr. Çağlar Uzun, erken tanı amacıyla düşük doz bilgisayarlı tomografi (BT) taramasından yararlanıldığını belirtti. Türkiye’de henüz akciğer kanseri tarama programı uygulanmadığını, Sağlık Bakanlığı’nın bu konuda çalışma yürüttüğünü ve yakın gelecekte pilot uygulamaların başlayabileceğini söyledi. Taramanın herkese değil, belirlenen yaş ve risk gruplarına yönelik olduğunu da kaydetti.
Uzun’un verdiği bilgilere göre, standart toraks incelemesinde radyasyon dozu yaklaşık 5-7 milisivertken düşük doz BT’de bu değer 2-2,5 milisiverte, bazı cihazlarda ise 1,5 milisiverte kadar indirilebiliyor. Yöntemle akciğerde nodül olup olmadığı görüntülenebiliyor.
Doç. Dr. Bülent Mustafa Yenigün, akciğer kanseri hastalarının yaklaşık yüzde 20’sine cerrahi tedavi uygulanabildiğini belirtti. Erken tanı, teknolojik gelişmeler, ameliyat öncesi tedaviler ve destek uygulamalarının cerrahiye uygun hasta sayısını artırdığını söyledi. Cerrahide tümörün mikroskobik hücre bırakılmadan çıkarılmasının hedeflendiğini aktaran Yenigün, geçmişte 30-35 santimetrelik kesilerle yapılan ameliyatların bugün 2,5 santimetrelik kesiyle gerçekleştirilebildiğini ifade etti. Bu gelişmenin hastaların yaşam kalitesi ve sosyal yaşama dönüşü açısından katkı sağladığını belirtti.
Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Elif Berna Köksoy ise tedavi kararının tümörün genetik özellikleri ve hastanın durumuna göre verildiğini söyledi. Akciğer kanserlerinin yaklaşık yüzde 85’ini oluşturan küçük hücreli dışı akciğer kanserinde genetik testler, hedefe yönelik ilaçlar ve immünoterapinin önem taşıdığını aktardı. Köksoy, yaklaşık 40 genlik panel istediklerini, tümörü oluşturan mekanizmanın saptanması halinde bu genlerden yaklaşık 10’u için erişilebilir tedavi hedefi bulunduğunu belirtti. Bu gelişmelerle metastatik hastalıkta sağkalım sürelerinin aylardan yıllara uzadığını kaydetti.
Farkındalık standı kuruldu
Etkinlikte stant açan Kanserle Dans Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Sevil Gürkan, derneğin erken tanı ve farkındalık çalışmaları yürüttüğünü söyledi. Stantta sigaranın zararlarına ilişkin materyal ve broşürlerin yanı sıra ziyaretçilerin ilgisini çekmek için çeşitli oyunlara da yer verildi.