Angaralı
II. Ulusal Otizm Eylem Planı’nın 2023-2025 döneminde 206 bin 746 çocuğun gelişimi tarama ve izleme çalışmalarıyla değerlendirildi. Ankara’nın da aralarında bulunduğu dört ilde 801 aileyle görüşülürken 301 çocuk ve ailesine destek verildi.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonundaki II. Ulusal Otizm Eylem Planı’nın 2023-2025 dönemine ait faaliyetleri açıklandı. Çalışmalar, otizmli bireylerin erken tanı ve müdahale hizmetlerine erişimini artırmayı ve ailelere yönelik danışmanlığı geliştirmeyi kapsıyor. Ankara, erken çocukluk dönemine yönelik desteğin uygulandığı dört pilot ilden biri oldu.
2025’te 206 bin 746 çocuk değerlendirildi
Otizm spektrum bozukluğunun erken fark edilmesine katkı sağlamak amacıyla dijital tarama ve izleme altyapısı geliştirildi. Hastalık Yönetim Platformu (HYP) üzerinden çocukların gelişim değerlendirmelerinin ve aile hekimlerince yürütülen izlem kayıtlarının takip edilmesi hedeflendi.
Faaliyet verilerine göre 2025 yılında 206 bin 746 çocuk tarama ve izleme çalışmaları kapsamında değerlendirildi. İhtiyaç görülen durumlarda bireyselleştirilmiş müdahale ve yönlendirme süreçleri uygulandı. Bu sayı, çocukların tamamına otizm tanısı konduğu anlamına gelmiyor; tarama çalışmaları riskleri belirlemeyi ve gerektiğinde uzman değerlendirmesine yönlendirmeyi amaçlıyor.
Ankara’nın da bulunduğu dört ilde aile temelli destek
0-8 yaş grubundaki çocuklara yönelik Aile Temelli Ulusal Erken Müdahale Sistemi, Ankara’nın yanı sıra Bursa, Kahramanmaraş ve Mersin’de pilot olarak yürütüldü. Model, gelişimsel gerilik riski taşıyan veya engeli bulunan çocukların erken belirlenmesini ve aileleriyle birlikte desteklenmesini hedefliyor.
Dört ildeki uygulamada 801 aileyle görüşme yapıldı; değerlendirmeler sonucunda 301 çocuk ve ailesine destek sağlandı. Model, ailelerin sağlık, bakım, rehabilitasyon ve eğitim hizmetlerine koordineli biçimde ulaşmasına dayanıyor. Pilot sistemin aşamalı olarak ülke geneline yayılması hedefleniyor.
14 ilde çok disiplinli hizmet çalışmaları
Otizmli bireylere yönelik sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi kapsamında 14 ilde çok disiplinli hizmet modelleri ve Çocuk ve Genç Ruh Sağlığı Merkezleri (ÇÖZGEM) üzerinden çalışmalar yürütüldü. Ayrıca 876 kamu ruh sağlığı polikliniğinde otizmli bireylere hizmet sunulduğu bildirildi.
Sağlık çalışanlarına erken müdahale, davranış analizi, beslenme ve acil sağlık müdahaleleri konularında eğitimler verildi. Çalışmalarla farklı uzmanlık alanlarının koordineli hizmet sunma kapasitesinin geliştirilmesi amaçlandı.
Ailelere ücretsiz sosyal hizmet danışmanlığı
Bireysel Sosyal Hizmet Danışmanlığı modeliyle otizmli bireylerin ihtiyaçlarının belirlenmesi, ailelerin uygun kamu hizmetlerine yönlendirilmesi ve psikososyal destek alması hedefleniyor. İlk dönem pilot çalışmalarında 503 kişiye danışmanlık verildi. Model, 2026’da 34 ile genişletildi; güncel faaliyet verilerinde toplam 16 bin 278 aileye ulaşıldığı belirtildi.
Ücretsiz danışmanlık hizmeti, ailelere tanı sonrasındaki eğitim, bakım ve sosyal destek süreçlerinde rehberlik sunmayı amaçlıyor.
Otizm izleme komisyonları 81 ilde oluşturuldu
Eylem planının yerel düzeyde izlenmesi için 81 ilde İl Otizm İzleme Komisyonları kuruldu. Vali yardımcılarının başkanlığındaki komisyonların yılda en az üç kez toplanması öngörülüyor. Yerel ihtiyaçları belirlemek, kurumların çalışmalarını takip etmek ve uygulamalardaki eksiklikleri değerlendirmek görevleri arasında yer alıyor.
Aileler, öğretmenler, sağlık çalışanları ve diğer meslek gruplarına yönelik eğitim, seminer ve farkındalık etkinlikleri de plan kapsamında gerçekleştirildi.
Aileler bilgi ve destek hizmetlerine nasıl ulaşabilir?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, otizmli bireyler ve ailelerine yönelik bilgileri otizm.gov.tr üzerinden paylaşıyor. Mayıs 2026’da erişime açılan platformda otizm spektrum bozukluğunun belirtileri, tanı süreci, gelişimsel farklılıklar ve kamu hizmetleri hakkında içerikler bulunuyor. Bireysel Sosyal Hizmet Danışmanlığı, ÇÖZGEM, bakım hizmetleri ve Millî Eğitim Bakanlığının eğitim desteklerine ilişkin bilgilere de platformdan ulaşılabiliyor.
II. Ulusal Otizm Eylem Planı 2030’a kadar devam edecek. Plan kapsamında erken tanı, aile danışmanlığı ve hizmetlere erişim çalışmalarının sürdürülmesi öngörülüyor.
