Ankara’nın Çankaya ilçesindeki 100. Yıl İşçi Blokları’nın bulunduğu alan, 1970’lerin başında Karakusunlar Köyü sınırlarında kalan kırsal arazilerden oluşuyordu. Tarım ve hayvancılığın izlerinin görüldüğü bölge, işçi konut kooperatifinin projesiyle planlı bir yerleşime dönüştü.
![]()
TMMOB Şehir Plancıları Odası Ankara Şubesi’nin 2015’te yayımladığı araştırmaya göre, konut projesi için Karakusunlar Köyü sınırları içindeki 43 hektarlık alan kamulaştırıldı. Türk-İş bağlantılı bir konut kooperatifi, bu alanı işçi ailelerinin konut sahibi olmasını amaçlayan bir yerleşime dönüştürdü.
![]()
Tarım, hayvancılık ve doğal su kaynakları
H. Nur Özkan Öztürk’ün 2023’te Ankara Araştırmaları Dergisi’nde yayımlanan araştırması, 1934 ve 1976 tarihli Ankara haritalarını bölge sakinlerinin anlatılarıyla karşılaştırıyor. Çalışmada Karakusunlar ve çevresinde tarımsal üretim, hayvancılık, dereler ve doğal arazi şekillerinin gündelik yaşamın parçası olduğu aktarılıyor.
Araştırmaya göre köylülerin 1970’lere kadar tarım için kullandığı düzlüklerin bir bölümü, daha sonra İşçi Blokları’nın ODTÜ arazisine bitişik yapılarının ve ısı merkezinin bulunduğu alanlara dönüştü. Bu bulgu, yerleşim kurulmadan önce arazinin en azından bir kısmında tarım yapıldığını gösteriyor.
![]()
Eski yer isimleri kırsal geçmişe işaret ediyor
Araştırmada Tosunoturtan, Sığıryalağı, Kuzukulağı, Cevizlik ve Bağtepe gibi eski yer isimleri sıralanıyor. Şirindere adıyla da bilinen dere çevresinde bahçeler ve doğal su kaynakları bulunduğu; bölge sakinlerinin anlatılarında meyve ağaçları, sulanan araziler, çeşmeler ve hayvancılıkla ilişkili alanların öne çıktığı belirtiliyor.
Bu isimlerin bugün 100. Yıl İşçi Blokları’nın hangi parsellerine karşılık geldiği kesin olarak belirlenmiş değil. Bu nedenle mahallenin bütün arazisinin geçmişte tarla ya da bahçe olduğu sonucuna varmak için daha ayrıntılı tarih haritası ve tapu araştırması gerekiyor.
![]()
Kooperatif projesi 1973’te başladı
Mahallenin kuruluş sürecinin temelinde 1965’te örgütlenen işçi konut kooperatifi bulunuyor. Kooperatif önce Aydınlıkevler’de konut üretimine başladı; artan talebin ardından ikinci büyük yerleşim alanı olarak Karakusunlar çevresi seçildi.
100. Yıl İşçi Blokları’nın temeli 1973’te atıldı ve konutlar etaplar halinde inşa edildi. İlk konutlar 1977’de teslim edildi, yerleşimin tamamlanması ise 1988’i buldu. Başlangıçta 3 bin 500 konut olarak planlanan projede toplam 4 bin 906 konut üretildi.
Kırsal arazinin konut alanına dönüşmesi, Ankara’nın güneybatıya doğru büyümesinin örneklerinden biri oldu. Bugünkü yerleşim, işçi kooperatifçiliğinin yanı sıra Karakusunlar çevresindeki tarımsal yaşamın geçirdiği değişimi de yansıtıyor.