Kadir Polat Toban
Güvenlik Kültürü Uzmanı ve İnşaat Mühendisi Dr. Umut Elbir, eski yapıların incelenmesi, taşıyıcı sistemdeki değişikliklerin bildirilmesi ve apartman sakinlerinin ortak hareket etmesi gerektiğini vurguladı.
Maltepe’de yaşanan bina çökmesinin ardından eski yapıların güvenliği yeniden gündeme geldi. Dr. Umut Elbir, bina güvenliğinde hem yetkililerin hem de vatandaşların sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirterek önemli uyarılarda bulundu.
Türkiye’nin birçok kentinde eski binaların kullanılmaya devam ettiğine dikkat çeken Elbir, yapı stokunun yenilenmesinin ertelenmemesi gerektiğini söyledi. Apartmanın yaşını ve deprem geçmişini öğrenmekten ortak alanları gözlemlemeye kadar farklı adımların bilinçli biçimde atılmasını önerdi.
Binanın yaşını ve deprem geçmişini öğrenin
Elbir, birçok kişinin oturduğu binanın kaç yıllık olduğunu bilmediğini belirterek yapı güvenliğinde ilk adımın bilgi sahibi olmak olduğunu ifade etti. “Öncelikle her insan, yaşadığı binanın kaç yıllık olduğunu, kaç deprem gördüğünü bilmek zorunda” diyen Elbir, bina geçmişinin önemini vurguladı.
Özellikle 30 yaşını aşan binalar için dayanıklılık değerlendirmesinin ihmal edilmemesi gerektiğini kaydeden Elbir, bu yapıların üniversitelere veya üniversitelerce yetkilendirilmiş yapı firmalarına inceletilmesini önerdi.
Kolon, kiriş ve duvarlardaki değişiklikleri izleyin
Yapılardaki risklerin yalnızca deprem sırasında ortaya çıkmadığını belirten Elbir, apartman sakinlerinin ortak alanları, bodrum katını, kolonları ve kirişleri düzenli olarak gözlemlemesini istedi.
Kolon, kiriş veya duvarlarda görülen çatlak, kırık ve benzeri değişikliklerin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyleyen Elbir, şüpheli durumlarda uzman değerlendirmesine başvurulmasını ve gerekli hâllerde yetkililere bildirim yapılmasını önerdi. Görsel kontrolün tek başına binanın depreme dayanıklı olduğunu kanıtlamadığını, güvenlik durumunun uzman incelemesi ve gerektiğinde teknik testlerle belirlenmesi gerektiğini de vurguladı.
Taşıyıcı sisteme müdahaleyi bildirin
Elbir, apartmanların altındaki iş yerlerinde kullanılan ağır makinelerin ve çalışırken titreşim oluşturan ekipmanların yapı açısından risk yaratabileceğine dikkat çekti. Dükkân alanını genişletmek amacıyla taşıyıcı kolonların kesilmesinin binanın güvenliğini tehlikeye atabileceğini belirtti.
Apartman yönetimlerinin ortak alanlardaki değişiklikleri takip etmesi gerektiğini kaydeden Elbir, kolonların kesildiği veya perde duvarların kaldırıldığı fark edilirse durumun görmezden gelinmemesini istedi. Şüpheli müdahalelerin ilgili belediyeye veya yetkili kurumlara bildirilmesi gerektiğini söyledi.
Kentsel dönüşüm sürecini geciktirmeyin
Eski binaların yenilenmesi gerektiğini belirten Elbir, kentsel dönüşümde ilerleme kaydedilse de ihtiyaçların karşılanması için daha fazla adım atılması gerektiğini ifade etti. “Tüm Türkiye olarak yapı stokumuzu acilen yenilememiz gerekiyor” diyen Elbir, dönüşüm kararlarında yalnızca metrekare hesabı veya kişisel çıkarların öne çıkmasının süreci zorlaştırabileceğine dikkat çekti.
Güvenli yapıların oluşturulmasının yalnızca kamu kurumlarının görevi olmadığını belirten Elbir, bina sakinlerinin de riskli yapılar için inceleme ve yenileme süreçlerini geciktirmemesi gerektiğini söyledi.
Apartmanda ortak denetim kültürü oluşturun
Apartman sakinleri arasındaki iletişimin zayıflamasının bina güvenliği bakımından da sorun oluşturabileceğini söyleyen Elbir, birlikte hareket etmenin önemine işaret etti. Apartman yönetimlerinin çatlak, kırık ve diğer değişiklikleri düzenli biçimde takip etmesi gerektiğini belirtti.
Elbir, apartman yaşamında bina sağlamlığına ilişkin ortak bir bilinç geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Elbir’in önerileri; binanın yaşını ve geçmişini öğrenmek, ortak alanlardaki değişiklikleri izlemek, şüpheli taşıyıcı sistem müdahalelerini bildirmek ve gerekli teknik incelemeleri yaptırmak başlıklarında toplandı.
