Kadir Polat Toban
15 Ekim Dünya Beyaz Baston Görme Engelliler Bağımsızlık ve Güvenlik Günü’nde Ankara’da yürüyüş düzenleyen görme engelliler, kamusal alanlarda ve dijital hizmetlerde erişilebilirliğin artırılmasını istedi. Türkiye Körler Federasyonu Başkanı Av. Hasan Tatar ile Altınokta Körler Derneği Ankara Şube Başkanı Yusuf Dugan, sorunların giderilmesi için kurumlara çağrıda bulundu.
Federasyon binası önünden Kızılay Sakarya Caddesi’ne yürüyen katılımcılar, güzergâhta karşılaştıkları engellere dikkat çekti. Kaldırımlara bırakılan scooterlar ve park edilen araçların yanı sıra hissedilebilir yüzeylerdeki eksiklikler de gündeme geldi. Yürüyüşün ardından basın açıklaması yapıldı.
Tatar: Erişilebilirlik bir hak
Türkiye Körler Federasyonu Başkanı Av. Hasan Tatar, görme engellilerin bağımsız, güvenli ve eşit bir yaşam sürdürebilmesinin önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini söyledi. Kamu kurumları ve yerel yönetimler başta olmak üzere sorumlulara görevlerini yerine getirme çağrısı yapan Tatar, beyaz bastonun bağımsızlığın, özgürlüğün ve toplumsal yaşama eşit katılımın simgesi olduğunu belirtti.
Tatar, bireysel çabanın tek başına yeterli olmayacağını; fiziksel çevrenin ve dijital dünyanın herkesin kullanımına uygun biçimde düzenlenmesi gerektiğini ifade etti.
Kaldırım ve yaya geçitlerinde düzenleme talebi
Tatar, kaldırımlardaki araç ve scooterların, yanlış uygulanan ya da önü kapatılan hissedilebilir yüzeylerin, güvenli geçiş sağlamayan kavşakların ve yetersiz sesli uyarı sistemlerinin görme engellilerin bağımsız hareketini zorlaştırdığını kaydetti. Kaldırımların yayaların güvenli ulaşımı için kullanılması gerektiğini vurgulayan Tatar, erişilebilirliğin doğru planlama, uygun uygulama, düzenli denetim ve etkili yaptırımlarla sağlanabileceğini söyledi.
Federasyonun yerel yönetimlerden kaldırımların, yaya yollarının, kavşakların ve toplu taşıma alanlarının erişilebilirlik standartlarına uygun hâle getirilmesini istediğini aktaran Tatar; yaya geçitlerinde sesli sinyalizasyonun yaygınlaştırılması, toplu taşıma araçları ve duraklarda sesli anons sistemlerinin kurulup çalışır durumda tutulması taleplerini sıraladı. Düzenlemelerin görme engelli bireylerin ve engelli örgütlerinin katılımıyla planlanması, uygulanması ve denetlenmesi de çağrılar arasında yer aldı.
Dijital hizmetler için erişilebilirlik çağrısı
Tatar, eğitimden bankacılığa ve kamu hizmetlerine kadar pek çok işlemin dijital ortama taşındığına dikkat çekti. Ekran okuyucularla uyumlu olmayan uygulamalar ve internet siteleri, etiketlenmemiş düğmeler, okunamayan görseller, erişilemeyen doğrulama sistemleri ve kullanılamayan formların görme engelli kişileri başkalarının yardımına bağımlı bırakabildiğini söyledi.
Federasyon, merkezi yönetimden fiziksel ve dijital erişilebilirlik standartlarının izlenmesini, kamu kurumlarının internet siteleri, mobil uygulamaları ve dijital hizmetlerinin ekran okuyucularla bağımsız kullanılabilir olmasını talep etti. Kamu hizmetlerinin tasarım ve satın alma süreçlerinde erişilebilirliğin gözetilmesi, denetimlerin düzenli yapılması ve eksiklikler için takvimli iyileştirme planları hazırlanması da talepler arasında sayıldı. Görme engellilerin kitaba ve bilgiye erişiminin önündeki engellerin kaldırılması istendi.
Teknoloji şirketleri ve uygulama geliştiricilerinden ise ürünlerini ekran okuyucularla uyumlu geliştirmeleri, güncellemelerde erişilebilirliği korumaları ve kullanıcıların sorun bildirebileceği etkili kanallar oluşturmaları talep edildi. Tatar, erişilebilirliğin ürün geliştirme sürecinin temel parçası olması gerektiğini belirtti.
Uygulama marketlerinde puan düşürme etkinliği
Türkiye Körler Federasyonu, 15 Ekim’in yalnızca bir farkındalık günü olarak kalmaması ve somut iyileştirmelere vesile olması gerektiğini bildirdi. Federasyon, ekran okuyucularla kullanımında sorun yaşanan uygulamalara yönelik uygulama marketlerinde puan düşürme etkinliği gerçekleştirdiğini, aynı gün saat 21.00’de X platformunda farkındalık çalışması yürüteceğini duyurdu. Açıklamada, amaçlarının kişi ya da kurumları hedef göstermek değil, erişilebilirlik sorunlarını görünür kılmak olduğu belirtildi.
Dugan’dan “EGO sesini aç” çağrısı
Altınokta Körler Derneği Ankara Şube Başkanı Yusuf Dugan, görme engellilerin karşılaştığı fiziksel engellerin kaldırılmasını ve Beyaz Baston Yasası’nın çıkarılmasını istedi. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş’a seslenen Dugan, metro, Ankaray ve otobüslerdeki sesli bilgilendirme sistemlerinin etkin çalışmadığını söyledi. Toplu ulaşımda bağımsız hareket için verilen sözlerin yerine getirilmesi gerektiğini vurgulayarak “EGO sesini aç” çağrısı yaptı.
