Angaralı
Hakem atamalarına ilişkin soruşturma dosyasına girdiği aktarılan WhatsApp yazışmalarında, Yasin Kol ile dönemin Merkez Hakem Kurulu (MHK) Başkanı Ferhat Gündoğdu’nun Kol’un görev yapacağı maçlardaki hakem kadrolarını görüştüğü belirtiliyor. Mesajlardaki bazı isimlerin daha sonra Türkiye Futbol Federasyonu’nun (TFF) resmî atama kayıtlarında yer alması, atama sürecinin nasıl işlediğine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.
Yazışmaların kamuya yansıyan bölümleri, atama sürecinde insan etkisi bulunduğunu araştırmayı gerektiriyor. Ancak mevcut bilgiler, VeTAS sonuçlarının sonradan değiştirildiğini, PMİK oylaması yapılmadığını ya da maçların manipüle edildiğini tek başına kanıtlamıyor.
Atama sistemi nasıl tanımlanmıştı?
2025’te yürürlükte olan MHK Talimatı, profesyonel maçlardaki hakem, VAR, AVAR ve diğer görevlileri atama yetkisini MHK’ye veriyordu. Talimatın 8’inci maddesinde profesyonel ligler, Türkiye Kupası ve Süper Kupa atamaları için Profesyonel Müsabaka İcra Kurulu (PMİK) öngörülmüştü. MHK Başkanı ile MHK üyelerinden seçilen iki kişiden oluşan kurul kararlarını salt çoğunlukla alıyordu; MHK kararları için de aynı çoğunluk şartı bulunuyordu.
TFF, 16 Ocak 2025’te Süper Lig ve 1. Lig’de 20’nci haftadan itibaren hakem ve yardımcı hakemlerin Veri Tabanlı Atama Sistemi (VeTAS) üzerinden otomatik belirleneceğini duyurmuştu. Federasyon, sistemi insan etkisini azaltan ve belirli ölçütlere dayalı bir yöntem olarak tanıtmıştı. Gündoğdu da Mart 2025’te VeTAS’ı çeşitli verilerle hakemleri takımlarla eşleştiren bir algoritma olarak anlatmıştı.
Dolayısıyla kamuoyuna açıklanan çerçevede uygun hakem havuzunun oluşturulması MHK ve ilgili kurulların, Süper Lig ile 1. Lig eşleştirmelerinin VeTAS’ın, profesyonel maçlara ilişkin kurumsal kararların ise PMİK ve MHK’nin sorumluluğundaydı. Aktif bir hakemin kendi maçındaki yardımcı, VAR veya AVAR isimlerini MHK Başkanı’yla görüşmesinin bu yapının olağan bir parçası olduğu açıklanmamıştı.
Mayıs 2025’teki yazışmalar ve final ataması
Dosyaya ilişkin haberlerde ilk dikkat çeken yazışmanın 26 Mayıs 2025’te yapıldığı aktarılıyor. Gündoğdu’nun sabah Kol’dan görüntülü arama istediği, yaklaşık üç dakikalık görüşmeden sonra Kol’un bir görevli listesi gönderdiği belirtiliyor. Listede hakem olarak Kol; yardımcı hakemlerde Abdullah Bora Özkara ve Bahtiyar Birinci; dördüncü hakem olarak Çağdaş Altay; VAR’da Onur Özütoprak, AVAR’da ise Sarper Barış Saka yer aldı.
Aktarılan mesajlara göre Kol, kararın Gündoğdu’ya ait olduğunu belirten kısa bir ifade kullandı. Gündoğdu’nun VAR için başka isim sorması üzerine Kol’un Erkan Engin’i, ardından Özgür Yankaya’yı önerdiği; ertesi gün AVAR için de isim istendiğinde Atilla Karaoğlan ile Özgür Yankaya’yı VAR-AVAR ikilisi olarak bildirdiği kaydedildi.
29 Mayıs 2025’te oynanan Fatih Karagümrük-Bandırmaspor Trendyol 1. Lig play-off finalinin TFF kayıtlarındaki hakem ekibi, yazışmalarda konuşulan son tercihlerle örtüştü. Yasin Kol’un yönettiği maçta yardımcı hakemler Abdullah Bora Özkara ve Bahtiyar Birinci, dördüncü hakem Çağdaş Altay oldu. VAR’da Atilla Karaoğlan, AVAR’da Özgür Yankaya görev aldı.
TFF, Kol’un finalde düdük çalacağını 27 Mayıs’ta duyurmuş; yardımcı hakemleri ve dördüncü hakemi de açıklamıştı. Böylece mesajlarda konuşulan isimlerin bir bölümü, kısa süre sonra resmî maç kadrosunda yer aldı.
Galatasaray-Beşiktaş derbisi öncesindeki liste
Dosyaya ilişkin haberlerde ikinci yazışmanın 1 Ekim 2025’te yapıldığı belirtiliyor. Kol’un Gündoğdu’ya ilettiği listede kendisinin yanı sıra Abdullah Bora Özkara, Bahtiyar Birinci ve Çağdaş Altay bulunuyordu. VAR için Ali Şansalan, Mehmet Salih Mazlum ve Sarper Barış Saka isimleri sıralandı.
4 Ekim’de oynanan Galatasaray-Beşiktaş derbisinin resmî görevlendirmesinde saha ekibi ve VAR hakemi bu listeyle örtüştü: Yasin Kol, yardımcılar Abdullah Bora Özkara ile Bahtiyar Birinci, dördüncü hakem Çağdaş Altay ve VAR hakemi Ali Şansalan görev yaptı. AVAR’da ise mesajda geçen Mehmet Salih Mazlum’un yanında Sarper Barış Saka yerine Eren Özyemişcioğlu yer aldı.
Mesajlar neyi kanıtlıyor, hangi soruları açık bırakıyor?
Kamuya açık bilgiler, Yasin Kol ile dönemin MHK Başkanı Gündoğdu’nun Kol’un görev yapacağı maçların hakem kadrolarındaki isimler hakkında doğrudan görüştüğünü güçlü biçimde destekliyor. Mesajlarda önerilen bazı isimlerin resmî atamalarda yer aldığı da TFF kayıtlarıyla karşılaştırılabiliyor. Gündoğdu’nun bazı pozisyonlar için alternatif sorduğu ve AVAR tercihini Kol’a yönelttiği de aktarılan yazışmalarda görülüyor.
Bu bulgular, atama sürecinin ne ölçüde otomatik ve kurumsal yürütüldüğünün incelenmesini gerektiriyor. Ancak mevcut mesajlar VeTAS çıktısının sonradan değiştirildiğini, PMİK’te oylama yapılmadığını veya Kol’un atamayı tek başına yaptığını kanıtlamıyor. Maç sonucunun manipüle edildiği, VAR kararlarının önceden yönlendirildiği, atamaların bahis amacı taşıdığı ya da belirli bir kulübün talimat verdiği sonucu da bu yazışmalardan tek başına çıkarılamaz.
PMİK ve VeTAS kayıtları neden önemli?
İncelenmesi gereken başlıca eksiklerden biri PMİK kayıtları. Mayıs 2025’teki talimata göre profesyonel maç atamalarında kurul kararı ve salt çoğunluk esastı. Karagümrük-Bandırmaspor finali için PMİK’in ne zaman toplandığı, hangi isimleri değerlendirdiği, üyelerin nasıl oy kullandığı ve mesajların kurul görüşmesinden önce mi sonra mı gönderildiği kamuya açık bilgilerden anlaşılamıyor. Aynı sorular Galatasaray-Beşiktaş derbisi için de geçerli. Bu iki maça ilişkin PMİK karar tutanağı veya üye bazında oylama kaydı kamuya açıklanmış değil.
VeTAS’ın ilk atama çıktısı, listenin oluşturulma zamanı, manuel değişiklik kayıtları, sisteme giriş yapan kullanıcılar ve değişiklik gerekçeleri; mesajlarla resmî atamalar arasındaki ilişkinin aydınlatılmasına yardımcı olabilir. PMİK karar tutanağı ve oy kayıtları da son kararın nasıl alındığını ortaya koyabilir.
Tespit tutanağının tamamı yayımlanmadı
Haberlerde WhatsApp kayıtlarının bir tespit tutanağında yer aldığı aktarılıyor. Ancak 3 Ekim itibarıyla Başsavcılık tarafından imzalı ve tam dijital inceleme tutanağı kamuoyuna açıklanmamıştı. Basına yansıyan bilgilerde mesajların tarafları, saatleri ve bazı görüntülü görüşmelerin süreleri yer alırken görüşmelerin içeriği bilinmiyor.
Bu nedenle mesajların hukuki anlamı, yalnızca tek tek cümleler üzerinden değil; yazışmaların öncesi ve sonrası, sistem kayıtları ve resmî karar süreciyle birlikte değerlendirilmek durumunda.
Gündoğdu’nun soruşturmadaki ifadesi
Ferhat Gündoğdu, soruşturma kapsamında verdiği ifadede kendisine yöneltilen çeşitli iddiaları reddetti. Kararların kişisel değil kolektif alındığını savunan Gündoğdu, VeTAS’ın mevzuatta zorunlu bir sistem olmadığını söyledi.
Bazı hakemleri maç öncesinde aradığını kabul eden Gündoğdu, bu görüşmelerin baskı amacı taşımadığını; moral vermek ve gündemi öğrenmek için yapıldığını ifade etti.
