Angaralı
İstanbul’da hizmete giren uygulama bazlı taksiler, yolculuk çağrısından taksimetreye ve kayıt sistemine kadar dijital altyapıyla çalışıyor. Ancak ücret tarifesi normal sarı taksilerle aynı; araçlar yalnızca lisanslı uygulamalar üzerinden yolcu alabiliyor.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), kentteki 20 bin 311 taksiye ek olarak 2 bin 500 uygulama bazlı taksi oluşturulmasına karar verdi. Bu araçların temel çalışma kuralı, yalnızca İBB tarafından lisanslandırılmış mobil uygulamalardan gelen yolcuları taşımaları.
11 Ekim itibarıyla 691 taksi hakkı ihale edildi, 652 sözleşme imzalandı ve 615 araç geçici çalışma ruhsatı alarak hizmete başladı. 13 Ekim’de düzenlenecek 10’uncu ihalede 250 hak daha satışa çıkarılacak.
Uygulama bazlı taksi ile sarı taksi arasındaki 7 fark
1. Yalnızca uygulama üzerinden çağrılıyor
Uygulama bazlı taksiler sokaktan el kaldırılarak çevrilemiyor ve duraktan doğrudan alınamıyor. Yolculuk, Elektronik Ulaşım Yönetim Lisansı bulunan bir uygulama üzerinden başlatılıyor. Klasik sarı taksiler ise duraktan, sokaktan veya uygun mobil uygulamalardan yolcu alabiliyor. Sarı taksilerin de uygulamayla çağrılabildiğini, temel farkın uygulama bazlı araçların uygulama dışında yolcu taşıyamaması olduğunu belirtmek gerekiyor.
2. Araç ve şoför bilgisi önceden görülebiliyor
Yolcu, uygulama üzerinden kendisine yönlendirilen taksinin plakasına, şoför bilgilerine ve güzergâh ayrıntılarına erişebiliyor. Sokaktan çevrilen klasik taksilerde yolculuk öncesinde aynı düzeyde dijital eşleşme kaydı zorunlu değil. Uygulama bazlı sistemde hangi araç ve şoförle yolculuk yapıldığı kayıt zincirine dahil oluyor.
3. Şoför, eşleşmeden önce varış yerini göremiyor
İBB’nin Elektronik Ulaşım Yönetim Lisansı koşulları uyarınca uygulama, yolculuk başlamadan önce yolcunun varış noktasını veya yaklaşık ücretini şoföre gösteremiyor. Varış noktası, şoför ile yolcu eşleştikten ve yolculuk başladıktan sonra şoföre sunuluyor.
Bu kuralın, şoförün çağrıyı kabul etmeden önce mesafe ya da güzergâha göre seçim yapmasını önlemesi hedefleniyor. İBB, kısa mesafe yolcu almama ve yolcu seçme şikâyetlerini azaltmayı da modelin amaçları arasında sayıyor.
4. Taksimetre uygulamayla devreye giriyor
Uygulama bazlı takside ayrı bir ücret hesaplama sistemi kullanılmıyor. Yolculuk başladığında taksimetre mobil uygulama üzerinden tetikleniyor; İBB Taksi Taşımacılığı Yönergesi de taksimetrenin uygulama üzerinden çalıştırılmasını zorunlu kılıyor.
5. Ücret sarı taksi tarifesiyle aynı
Uygulama bazlı taksiler için ayrı veya serbest bir tarife bulunmuyor. İBB yönergesine göre bu araçlar mevcut sarı taksi ücret tarifesini uyguluyor. Aynı mesafe ve yolculuk koşullarında temel taksimetre ücreti bakımından uygulama bazlı taksiye özgü bir fiyatlandırma yok.
İBB’nin lisans koşulları, uygulamaların yolcudan komisyon almasına da izin vermiyor. Böylece platform komisyonunun yolcu ücretine ayrıca eklenmesi öngörülmüyor.
6. Yolculuk dijital olarak takip edilip kaydediliyor
Lisanslı uygulamalar üzerinden yapılan yolculuklar anlık takip edilebiliyor. Araç konumu, eşleşme ve yolculuk bilgileri dijital sistemde kayıt altına alınıyor. Bu kayıtlar, yolculuk sonrasında güzergâh, şoför veya ücret konusunda yaşanabilecek uyuşmazlıklarda veri sağlıyor.
Klasik sarı taksi uygulamayla çağrıldığında benzer dijital kayıtlar oluşabilir. Uygulama bazlı takside ise tüm yolculukların uygulama üzerinden yapılması zorunlu.
7. Görünüşü ve plakasıyla ayırt ediliyor
İBB, uygulama bazlı taksilerin tasarımını vatandaşların katıldığı oylamayla belirledi. Araçlar TUA serisi plakalar ve yeni tasarım kimliğiyle hizmet veriyor. Model, mevcut sarı taksilerin yerine geçmiyor; 2 bin 500 araç mevcut İstanbul taksi filosuna ek olarak planlandı.
Uygulama bazlı taksi sabit fiyatlı özel araç değil
Uygulama bazlı taksi, özel araç çağırma modeli değil; ruhsatlı taksi taşımacılığı kapsamında çalışıyor. Araçlarda taksimetre kullanılıyor, ücret UKOME’nin belirlediği sarı taksi tarifesine göre hesaplanıyor ve hizmet İBB’nin taksi mevzuatına tabi tutuluyor. Sistemin farkı, çağrıdan eşleşmeye ve yolculuk kaydına kadar sürecin lisanslı dijital platform üzerinden yürütülmesi.
İBB, dijital sistemle kısa mesafe yolcu almama, yolcu seçme, fazla ücret talebi ve denetim güçlüğü gibi sorunların azaltılmasını hedefliyor.
