Angaralı
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, tütün ürünlerinin satışında önceliklerinin 18 yaşından küçüklere satışın önlenmesi olduğunu açıkladı. Yaş doğrulamasının nasıl yapılacağı konusunda mahremiyet ve kişisel verilerin korunması gözetilerek elektronik sistemler de dahil farklı seçenekler değerlendiriliyor.
Memişoğlu’nun açıklaması, sigara satın alan her yetişkinden T.C. kimlik numarası alınacağı yönünde kesinleşmiş bir uygulama bulunmadığına işaret ediyor. Sistemin teknik yöntemi henüz belirlenmedi.
18 yaş sınırı değişmiyor
Türkiye’de 18 yaşını doldurmamış kişilere tütün ürünü satılması mevcut mevzuat kapsamında zaten yasak. 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun’un 3’üncü maddesi, tütün ürünlerinin 18 yaşından küçüklere satılamayacağını ve tüketimlerine sunulamayacağını hükme bağlıyor.
Satış noktalarında bu yasağı belirten uyarının görünür şekilde bulundurulması da gerekiyor. 2008’de yürürlüğe giren hükümdeki yaş sınırı değişmiyor; hazırlanan çalışmanın amacı mevcut yasağın satış sırasında daha etkin denetlenmesi.
Kimlik numarası uygulaması netleşmedi
Memişoğlu, 10 Ekim’de TRT Haber’e yaptığı açıklamada yaş doğrulaması için kimlik veya T.C. kimlik numarası ibrazını içeren bir sistem üzerinde çalışıldığını söylemişti. Bakan, yasal düzenlemenin önümüzdeki haftalarda TBMM gündemine taşınmasının planlandığını da belirtmişti.
Son açıklamasında ise önceliğin kişinin 18 yaşını doldurup doldurmadığının kontrol edilmesi olduğunu vurgulayan Memişoğlu, kişisel verilerin korunması ve mahremiyetin esas alınacağını bildirdi. Elektronik yaş doğrulama yöntemleri de değerlendirilen seçenekler arasında.
Bu aşamada kimlik kartının gösterilmesi, elektronik bir kontrol ya da farklı yöntemlerin birlikte kullanılması seçeneklerinden hangisinin uygulanacağı kesinleşmiş değil. Teknik modelin kanun taslağı ve ikincil mevzuatla netleşmesi bekleniyor.
Tütün kontrolü çalışmaları geniş kapsamlı
Yaş doğrulama çalışması, Sağlık Bakanlığının daha geniş kapsamlı tütün kontrolü politikası içinde yer alıyor. Memişoğlu, sigaranın görünürlüğünün azaltılması, satış ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve çocukların tütün ürünlerine erişiminin zorlaştırılması üzerinde çalışıldığını açıklamıştı.
Sağlık Bakanlığının 2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı’nda da çocukların ve gençlerin tütün ürünlerinden korunması, kullanımın azaltılması ve yeni nesillerin bu ürünlere erişiminin sınırlandırılması hedefleri bulunuyor.
Bakan ayrıca okul çevreleri, doğal spor alanları, kafe ve restoranlardaki sigara kullanımına ilişkin kuralların yeniden değerlendirildiğini belirtti. Çalışmalarda, kapalı veya yarı açık alanlarda sigara içmeyenlerin dumana maruz kalmasının azaltılması ve sosyal alanlardaki mağduriyetlerin giderilmesi hedefleniyor.
Yürürlük tarihi açıklanmadı
Yeni sistem için kesinleşmiş bir yürürlük tarihi bulunmuyor. Memişoğlu’nun 10 Ekim’deki açıklamasına göre tütünle mücadeleye ilişkin yasal düzenlemenin birkaç hafta içinde TBMM gündemine taşınması planlanıyor; ancak düzenleme henüz yürürlükte değil.
Mevcut durumda 18 yaşından küçüklere tütün ürünü satışı yasağı geçerliliğini koruyor. Yeni düzenlemeyle değişmesi beklenen konu, bu yaş sınırının satış anında hangi yöntem ve teknolojiyle doğrulanacağı.
