Kadir Polat Toban
Airbus, Türkiye’nin önümüzdeki 20 yılda eski uçakların yenilenmesi ve filonun büyütülmesi için yaklaşık 1.800 yeni yolcu uçağına ihtiyaç duyacağını öngördü. Şirketin 15 Ekim 2026’da İstanbul’da açıkladığı tahmin, bu uçakların tamamının mevcut filoya ekleneceği anlamına gelmiyor.
Türkiye’nin uçak filosu 2015 sonundaki 489’dan 2025 sonunda 800’e yükselirken toplam koltuk kapasitesi yaklaşık yüzde 75 arttı. Aynı dönemde havalimanlarındaki yolcu trafiği yüzde 36 büyüdü. Veriler, filo ve kapasite artışının biletlerin herkes için daha erişilebilir hâle geldiğini tek başına kanıtlamadığını gösteriyor.
1.800 uçaklık tahmin büyüme ve yenilemeyi kapsıyor
Airbus Pazar Analizi ve Tahminleri Yöneticisi Antonio da Costa, Türkiye’de yolcu trafiğinin gelecek 20 yılda yıllık ortalama yüzde 4,5 artmasının beklendiğini açıkladı. Avrupa ve Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) için öngörülen büyüme oranı yüzde 2,9.
Airbus, Avrupa ve BDT ülkelerinin 2045’e kadar toplam 8 bin 190 yeni yolcu uçağına ihtiyaç duyacağını hesaplıyor. Bu uçakların 3 bin 600’ünün filoyu büyütmek, 4 bin 590’ının ise eski uçakları yenilemek için kullanılacağı tahmin ediliyor.
Türkiye için açıklanan yaklaşık 1.800 uçaklık ihtiyaç da hem filo genişlemesini hem kullanım ömrünü tamamlayan uçakların değiştirilmesini içeriyor. Ancak Türkiye’ye ilişkin tahminde bu iki amaç için ayrı ayrı kaç uçak gerektiği belirtilmiyor. Dolayısıyla mevcut 800 uçaklık yolcu ve kargo filosuna 1.800 ekleyerek 2045’te 2 bin 600 uçaklık filoya ulaşılacağı sonucuna varılamaz. Ayrıca mevcut filo verisi kargo uçaklarını da kapsarken Airbus’ın tahmini yeni yolcu uçaklarıyla ilgili.
Uçak ve koltuk kapasitesi yolcu trafiğinden hızlı arttı
SHGM ve DHMİ kayıtlarına göre Türkiye’deki yolcu ve kargo uçağı sayısı 2015 ile 2025 arasında 489’dan 800’e çıktı. Artış yaklaşık yüzde 63,6 oldu. Havayolu şirketlerinin toplam koltuk kapasitesi ise 90 bin 259’dan 157 bin 785’e yükselerek yüzde 74,8 arttı.
Havalimanlarındaki toplam yolcu trafiği aynı dönemde 181,4 milyondan 247,2 milyona ulaştı; artış yüzde 36,2 olarak hesaplandı. Koltuk kapasitesi, uçaklarda belirli bir andaki toplam koltuk sayısını gösteriyor. Yıl içinde kaç kişinin taşınabileceği ise sefer sıklığına, doluluk oranına ve uçakların kullanım süresine de bağlı.
Yolcu trafiği ve reel bilet fiyat endeksi
Aşağıdaki reel fiyat endeksi, Eurostat’ın Türkiye için hava yolu yolcu taşımacılığı fiyat endeksinin genel tüketici fiyat endeksine oranından hesaplandı. Yıllık 12 aylık ortalamalar esas alındı ve 2015 değeri 100 olarak belirlendi.
YılYolcu trafiği (milyon)Reel bilet fiyat endeksi2015181,4100,02016174,299,92017193,6102,42018210,992,82019208,986,4202081,793,62021128,486,62022182,299,12023214,1110,32024230,8107,02025247,297,3Endeks, belirli bir hattaki bilet fiyatını ya da biletin hane gelirlerine göre satın alınabilirliğini ölçmüyor. Pandemi yıllarındaki fiyat verilerinin karşılaştırılabilirliği de sınırlı.
DHMİ’nin yolcu trafiği verileri havalimanlarında kaydedilen geliş ve gidiş hareketlerini kapsıyor. Bu sayı, aynı miktarda farklı kişinin uçtuğu veya yolcuların tamamının Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olduğu anlamına gelmiyor; yabancı turistler ve yıl içinde birden fazla kez seyahat edenler de toplamda yer alıyor.
Bilet fiyatlarındaki değişim herkes için ucuzlama anlamına gelmiyor
Eurostat’ın uyumlaştırılmış tüketici fiyat endeksleri, hava yolu yolcu taşımacılığı fiyatlarının 2015–2025 döneminde genel tüketici fiyatlarına kıyasla yaklaşık yüzde 2,7 gerilediğine işaret ediyor. Değişim düzenli bir düşüş göstermedi: Reel fiyat endeksi 2023’te 110,3’e yükseldi, 2025’te 97,3’e indi.
Bu endeks, farklı gelir gruplarının uçak bileti alabilme durumunu ortaya koymuyor. Ayrıca yoğun hatlarla daha az sefer yapılan kentler arasındaki fiyat farklarını; biletin ne zaman alındığını, bagaj hakkını veya uçuşun aktarmalı olup olmadığını yansıtmıyor. Yeni uçakların piyasaya girmesi, hatlardaki rekabeti artırır ve kapasite artışı talebin gerisinde kalmazsa fiyatları aşağı çekebilir.
Filo büyümesi çalışan ve altyapı ihtiyacını da artırıyor
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının açıkladığı SHGM verilerine göre Türkiye’deki toplam pilot sayısı 2025 sonunda 17 bin 910’a ulaştı. Bir önceki yıla göre artış yüzde 10 olarak açıklandı. Büyüyen operasyonlarda pilotların yanı sıra bakım teknisyenleri, kabin çalışanları, yer hizmetleri ekipleri ve hava trafik kontrolörleri de gerekiyor.
Airbus’ın 14 Ekim 2026’da açıkladığı küresel hizmetler tahmininde, 2045’e kadar dünyada 660 bin pilot, 730 bin bakım teknisyeni ve 1 milyon 50 bin kabin görevlisine ihtiyaç duyulacağı öngörülüyor. Boeing’in 2026 tahmini ise aynı dönemde 674 bin yeni pilot ve 728 bin yeni bakım teknisyeni ihtiyacına işaret ediyor. Küresel projeksiyonlar Türkiye’deki personel açığını doğrudan göstermiyor.
EUROCONTROL verilerine göre İstanbul Havalimanı, 2025’te günde ortalama 1.491 iniş-kalkışla kurumun izlediği Avrupa hava trafik ağı içindeki en yoğun havalimanı oldu. Avrupa genelinde aynı yıl 11,12 milyon uçuş gerçekleşti; hava trafik akış yönetiminden kaynaklanan ortalama gecikme uçuş başına 2,4 dakika olarak ölçüldü. Bu gösterge, yolcuların toplam varış gecikmesi değil, hava trafik yönetimi gecikmesidir.
Filo büyüdükçe pist, terminal, uçak park alanı, hava trafik kontrol sistemleri ve uçuş koridorlarına yönelik talep de artacak. Airbus’ın öngördüğü büyümenin gerçekleşmesi, uçak teslimatlarının yanı sıra havalimanı ve hava sahası kapasitesinin gelişmesine bağlı.
Esenboğa’da üçüncü pist açıldı
TAV Havalimanlarının verilerine göre Ankara Esenboğa Havalimanı 2025’te 13 milyon 987 bin 298 yolcuya hizmet verdi. Havalimanından aynı yıl 46’sı uluslararası olmak üzere toplam 79 noktaya doğrudan uçuş gerçekleştirildi.
Esenboğa’nın 3 bin 750 metre uzunluğundaki üçüncü pisti, yeni hava trafik kontrol kulesi ve tamamlayıcı tesisleri 19 Ocak 2026’da hizmete açıldı. DHMİ’nin kapasite artırım programında terminal genişletmesi de bulunuyor; yıllık yolcu kapasitesinin 30 milyona çıkarılması hedefleniyor. Bu hedef yatırım programının tamamına ilişkin. Yeni pistin açılması, tek başına daha fazla uluslararası hat açıldığı veya biletlerin ucuzladığı anlamına gelmiyor.
Uçak verimliliği emisyonların toplamda azalmasını garanti etmiyor
Airbus ve Boeing’in gelecek 20 yıla ilişkin tahminlerinde eski uçakların daha verimli modellerle değiştirilmesi önemli yer tutuyor. Yeni nesil uçaklar uçuş başına veya yolcu-kilometre başına emisyonları azaltma potansiyeli taşıyor; ancak hava trafiğinin büyümesi bu kazanımların bir bölümünü dengeleyebilir.
ICAO, uçuşların karbon emisyonlarını hesaplarken uçak tipi, mesafe, yolcu doluluk oranı ve taşınan kargoyu dikkate alıyor. Türkiye’de havacılık büyümesinin toplam emisyonlara etkisini değerlendirmek için uçuş mesafeleri, yakıt tüketimi, filo yapısı ve sürdürülebilir havacılık yakıtlarının kullanım oranının birlikte ele alınması gerekiyor.
Airbus kişi başına uçuş sayısında artış bekliyor
Airbus, Türkiye’de kişi başına yıllık uçuş sayısının 2045’e kadar yaklaşık üç katına çıkarak 3,1’e ulaşabileceğini tahmin ediyor. Bu öngörü, uçuşların gelir grupları arasında nasıl dağılacağını göstermiyor. Bir kişinin yıl içinde birçok kez uçmasıyla farklı kişilerin ilk kez uçağa binmesi, toplumsal erişim açısından aynı sonucu doğurmuyor.
Türkiye’nin hava ulaşımındaki gelecek dönem performansı yalnızca filo büyüklüğüyle değil; doğrudan hatların, çalışan yetiştirme kapasitesinin, gecikme yönetiminin, emisyon denetiminin ve farklı gelir grupları için bilet erişilebilirliğinin gelişimiyle de değerlendirilecek.
