Şevket Yusuf Tekindor
ABD Başkanı Donald Trump, saatlerin her yıl iki kez ileri ve geri alınması uygulamasını bitirmek ve yaz saatini yıl boyunca sürdürmek için Kongre’ye çağrı yaptı. Temsilciler Meclisinden geçen Sunshine Protection Act’in Senatoda henüz oylanmaması nedeniyle düzenlemenin yürürlüğe girip girmeyeceği belirsizliğini koruyor. Öneri, Türkiye’nin 2016’dan bu yana uyguladığı kalıcı yaz saati sistemini de yeniden gündeme taşıdı.
Ohio’daki mitingine gitmeden önce Beyaz Saray çıkışında gazetecilere konuşan Trump, ilkbahar ve sonbaharda yapılan saat değişikliklerinin insanları ve iş yaşamını olumsuz etkilediğini savundu. Ev ve iş yerlerindeki saatleri değiştirmeyi gereksiz bir yük olarak nitelendiren Trump, daha uzun akşam gün ışığının spor, ekonomik faaliyetler ve günlük yaşam açısından yarar sağlayacağını ileri sürdü.
Senatör Cotton, kış sabahlarının karanlık kalmasına karşı
Kalıcı yaz saati önerisine Cumhuriyetçi Arkansas Senatörü Tom Cotton itiraz ediyor. Cotton, saat değişikliklerinin kaldırılmasına değil, yıl boyunca yaz saati uygulanmasına karşı çıkıyor. Endişesinin odağında kış aylarında güneşin daha geç doğması ve öğrencilerin okula, çalışanların ise işlerine karanlıkta gitmesi bulunuyor.
Reuters’ın aktardığına göre kalıcı yaz saati, ABD’nin bazı bölgelerinde kış gün doğumunun saat 09.00’a veya daha ileri bir saate kalmasına yol açabilir. Cotton, Arkansaslı çocukların karanlıkta okula gitmesini istemediğini belirtti ve ABD’nin daha önce benzer bir uygulamayı geç gün doğumlarına yönelik tepkiler nedeniyle sonlandırdığını hatırlattı.
Trump, Cotton’ın tutumuna Truth Social hesabından tepki gösterdi. Senatöre ait olduğunu söylediği telefon numarasını paylaşarak Arkansas seçmenlerinden Cotton’ı aramalarını ve tasarıyı engellememesini istemelerini talep etti. Reuters ve AP numarayı aradı ancak numaranın Cotton’a ait olduğunu bağımsız olarak doğrulayamadı.
Tasarı Temsilciler Meclisinden geçti, Senatoda bekliyor
Sunshine Protection Act, 14 Temmuz 2026’da ABD Temsilciler Meclisinde 308’e karşı 117 oyla kabul edildi. Meclisin resmî kayıtlarına göre tasarıya 193 Cumhuriyetçi ve 114 Demokrat destek verdi. Düzenleme 15 Temmuz’da Senatonun Ticaret, Bilim ve Ulaştırma Komitesine gönderildi; Senato Genel Kurulunda ise henüz oylanmadı.
Reuters’ın haberine göre Senato, 3 Kasım’daki Kongre ara seçimlerine kadar çalışmalarını tamamladı ve bu tarihten önce başka bir oylama planlanmıyor. Cumhuriyetçi Senatör John Kennedy de tasarının Senatoda yeterli desteği bulamayacağını düşündüğünü söyledi.
Tasarı yasalaşırsa sonbaharda saatlerin bir saat geri alınması 2027’den itibaren sona erecek. Mevcut takvimde ABD’nin 2026 yaz saati uygulaması 1 Kasım saat 02.00’de bitecek ve saatler bir saat geri alınacak. ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsüne göre mevcut uygulama mart ayının ikinci pazar günü başlıyor, kasım ayının ilk pazar günü sona eriyor.
Türkiye 2016’dan beri yıl boyunca GMT+3 kullanıyor
Türkiye, 8 Eylül 2016’da alınan kararla kış aylarında saatleri bir saat geri alma uygulamasını sona erdirdi ve yıl boyunca UTC/GMT+3 saat diliminde kalmaya başladı. Bu yönüyle Trump’ın savunduğu model, Türkiye’deki kalıcı yaz saati uygulamasına benziyor: Her iki yaklaşım da yılda iki kez saat değiştirilmesini bitirmeyi ve akşam saatlerinde gün ışığından daha uzun süre yararlanmayı hedefliyor.
İki ülkenin düzenlemeleri aynı değil. ABD’de birden fazla saat dilimi korunacak, yalnızca yaz-kış geçişlerinin kaldırılması öngörülecek. Mevcut düzenlemeye göre bazı eyaletler kalıcı standart saati tercih edebilir; Hawaii ve Arizona’nın büyük bölümü hâlihazırda saat değiştirmiyor. Türkiye ise ülkenin tamamında yıl boyunca UTC/GMT+3 kullanıyor.
Ankara’da öğrencilerin karanlıkta yola çıkması gündeme gelmişti
ABD’de Cotton’ın dile getirdiği, çocukların kışın karanlıkta okula gitmesi kaygısı Türkiye’de de kalıcı yaz saati uygulamasına yönelik eleştiriler arasında yer alıyor. Ankara Büyükşehir Belediyesi, Aralık 2025’te hava aydınlanmadan okula giden öğrencilerin trafikte daha görünür olması amacıyla reflektörlü kol bandı ve çıkartma dağıttığını duyurdu. Belediye, uygulamanın ilkokul, ortaokul ve lise öğrencilerinin güvenliğini artırmayı amaçladığını belirtti.
Konu aynı ay TBMM’de de gündeme geldi. Muhalefet milletvekilleri, Ankara’nın da aralarında bulunduğu batı illerinde öğrencilerin kış aylarında gün doğmadan okula çıktığını ifade ederek uygulamanın yeniden değerlendirilmesini istedi.
Bakanlık enerji tasarrufu sağlandığını savunuyor
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, kalıcı yaz saatinin enerji tasarrufuna katkı sunduğunu ve saat değişikliklerinin insanlar üzerindeki olumsuz etkilerini ortadan kaldırdığını savunuyor. Bakanlığa göre uygulama, 2016’da İstanbul Teknik Üniversitesiyle yürütülen bilimsel çalışmanın ardından başlatıldı; yıl boyunca GMT+3 kullanılması çalışma saatlerinde gün ışığından daha fazla yararlanılmasını sağlıyor.
Bakanlığın 2022’de açıkladığı hesaplamada, uygulamanın ilk yıllarında yaklaşık 8,3 milyar kilovatsaat elektrik tasarrufu sağlandığı ve bunun dönemin fiyatlarıyla yaklaşık 9,2 milyar TL ekonomik karşılığı olduğu belirtildi.
ABD kalıcı yaz saatini 1974’te de denedi
ABD, enerji tasarrufu amacıyla 1974’te yıl boyunca yaz saati uygulamasına geçti. Kış sabahlarında güneşin çok geç doğmasına yönelik tepkilerin büyümesinin ardından Kongre aynı yıl uygulamayı değiştirdi.
Bugünkü tartışmada Trump ve tasarıyı destekleyenler, akşamları daha fazla gün ışığının ekonomik hareketliliği artıracağını ve saat değişikliklerinin uyku ile günlük düzen üzerindeki etkilerini azaltacağını savunuyor. Karşı çıkanlar ise kış sabahlarının daha karanlık olacağına, öğrencilerin ve çalışanların gün doğmadan yola çıkmak zorunda kalabileceğine dikkat çekiyor. Tartışma, Türkiye’de kalıcı yaz saati çevresinde yaklaşık 10 yıldır süren değerlendirmelerle benzerlik taşıyor.
